( 1 ) آسمانها و زمين است او را بر اين آيين فرمان داده است و او بر همان آيين است . « 1 » و به خدا سوگند كه بر روى همهء زمين كسى جز همين سه تن را بر اين آيين نمىدانم . عفيف مىگويد بعدها همواره آرزو داشتم اى كاش كه من نفر چهارم ايشان مىبودم . « 2 »
محمد بن عمر واقدى از محمد بن صالح و عبد الرحمان بن عبد العزيز ما را خبر داد كه آن دو مىگفتهاند خديجه ده روز از ماه رمضان سه سال پيش از هجرت در شصت و پنج سالگى در گذشته است .
محمد بن عمر واقدى ، از معمر بن راشد ، از زهرى ، از عروة ، از عايشه ما را خبر داد كه مىگفته است * خديجه پيش از آنكه نماز واجب شود يعنى سه سال قبل از هجرت درگذشته است .
محمد بن عمر واقدى از منذر بن عبد اللّه حزامى ، از موسى بن عقبه از ابو حبيبة بردهء آزاد كرده و وابستهء زبير بن عوام ما را خبر داد كه مىگفته است * شنيدم حكيم بن حزام مىگفت خديجه دختر خويلد در ماه رمضان دهم بعثت در شصت و پنج سالگى درگذشت .
پيكرش را از خانهاش تشييع كرديم و او را در منطقهء حجون به خاك سپرديم و پيامبر ( ص ) به تن خويش وارد گور او شد و در آن هنگام هنوز آيين نماز گزاردن بر مردگان واجب نشده بود . كسى از حكيم بن حزام پرسيد اى ابو خالد ! اين موضوع چه هنگام بود ؟ گفت سه سال پيش از هجرت يا حدود آن ، و اين موضوع اندكى پس از بيرون آمدن بنى هاشم از شعب ابو طالب بود .
محمد بن سعد گويد * خديجه نخستين بانويى بود كه رسول خدا ( ص ) او را به همسرى گرفت و فرزندان حضرت ختمى مرتبت همگى جز ابراهيم پسر ماريه از خديجه زاده شدهاند .
كنيهء خديجه به نام هند كه پسرش از ابو هاله تميمى بوده است ام هند است . « 3 »
هامش
( 1 ) اين روايت در متون كهن پيش از طبقات هم با اختلاف لفظى اندكى آمده است . به سيره ابن اسحاق ، ص 137 چاپ دكتر سهيل زكار مراجعه فرماييد .
( 2 ) عفيف كندى مسلمان شده و افتخار مصاحبت حضرت ختمى مرتبت را داشته است . به اسد الغابة ، ج 3 ، ص 414 مراجعه فرماييد .
( 3 ) اى كاش محمد بن سعد به سيره محمد بن اسحاق نگاهى مىكرد و پارهيى از فضايل خديجه سلام اللّه عليها را مىآورد .
به سيرهء ابن اسحاق ، ص 244 ، چاپ سهيل زكار ، 1398 ق مراجعه فرماييد .