( 1 ) گويد ، محمد بن عمر مىگفت مالك بن انس مىگفت * اگر مردى به كنيز خود بگويد تو بر من حرامى ارزشى ندارد و حلال بودن او را حرام نمىكند ولى اگر سوگند بخورد كه به خدا سوگند با تو نزديكى نمىكنم بايد كفارهء سوگندش را بپردازد .
و باز همو از گفتهء ابو حاتم از جويبر از ضحاك ما را خبر داد كه مىگفته است * رسول خدا ( ص ) كنيز خود را بر خويشتن حرام كرد و خداوند پذيراى آن نشد و آن كنيز را براى او مقرر فرمود و پيامبر ( ص ) كفاره سوگند خويش را پرداخت .
و باز همو از معمر از قتاده ما را خبر داد كه مىگفته است * پيامبر ( ص ) او را بر خود حرام كرد و شيوهء آن با سوگند بود .
و همو از ثورى از داود بن ابى هند از شعبى از گفتهء مسروق ما را خبر داد كه مىگفته است * پيامبر نسبت به كنيزك خود ايلاء كرد - خوددارى از نزديكى كردن - و او را بر خويشتن حرام فرمود و خداوند همان آيه را دربارهء ايلاء نازل فرمود « همانا خداوند حلال بودن سوگندهايتان را براى شما روا و بايسته دانسته است ، و نيز اين آيه را نازل فرمود كه « اى پيامبر ! چرا آنچه را كه خداوند برايت حلال داشته حرام مىكنى » وانگهى در مورد كنيزكان اين حرمت كارساز نيست . « 1 »
واقدى ما را خبر داد و گفت سويد بن عبد العزيز از اسحاق بن عبد اللّه بن ابى فروة از قاسم بن محمد بن ابى بكر ما را خبر داد كه مىگفته است * پيامبر ( ص ) با كنيز خود ماريه در خانهء حفصه خلوت كرد . هنگامى كه پيامبر از خانه بيرون آمد حفصه بر در خانه نشسته بود ، او به پيامبر گفت اى رسول خدا آيا در خانهء من و روزى كه نوبت من است چنين مىكنى ؟
پيامبر فرمودند « خود را باش و رهايم كن او بر من حرام است » حفصه گفت نمىپذيرم مگر اينكه براى من سوگند بخورى ! « 2 » و آن حضرت فرمود به خدا سوگند با او تماس نخواهم گرفت . قاسم بن محمد معتقد بود اين سخن پيامبر كه فرموده باشند بر من حرام است ارزشى ندارد - موجب حرمت نمىشود .
و همو ما را خبر داد و گفت محمد بن عبد اللّه از گفتهء زهرى براى من حديث كرد كه مىگفته است ماريه مادر ابراهيم و خواهرش سيرين را مقوقس به پيامبر هديه داد و آن
هامش
( 1 ) ايلاء دربارهء زن آزاد عقدى است و اينكه در مورد كنيز و نكاح منقطع تحقق پذيرد به شدت مورد ترديد است ، و بايد به كتابهاى مفصل و اختصاصى فقه شيعه و اهل سنت مراجعه كرد .
( 2 ) به راستى كه چگونگى ايمان اين گونه افراد كه سخن نبى مكرم را نپذيرند زير سؤال است .