( 1 ) مؤمن بگو كه روپوشهاى خود را بر خود فروهشته دارند اين نزديكتر از آن است كه شناخته شوند ، پس آزار نبينند و خداوند آمرزندهء مهربان است » « 1 » محمد بن عمر واقدى ، از سعيد بن بشير از قتاده ، از حسن بصرى در تفسير همان آيه ما را خبر داد كه مىگفته است * منظور اصلى اين است كه سفلگان مدينه متعرض كنيزكان مىشدهاند و هنگامى كه زنان آزاده هم بيرون مىآمدهاند گاهى آنان را برده مىپنداشتهاند و آزار مىديدهاند بدين سبب خداوند آنان را فرمان داده است كه روپوشهاى خود را فروهشته دارند .
و باز واقدى از ابن ابى سبرة از ابو صخر ، از ابن كعب قرظى ما را خبر داد كه مىگفته است * مردى از منافقان متعرض زنان مؤمن مىشده و آنان را آزار مىداده است و چون به او متذكر مىشدهاند مىگفته است او را كنيز پنداشتم ، خداوند متعال به زنان مسلمان فرمان داد تا لباس آنان مشخص و بر خلاف كنيزكان باشد و روپوش خود را بر چهره و اندام خود فروهشته دارند و چهره را به گونهيى بپوشند كه فقط يك چشم ايشان بيرون باشد و مىفرمايد اين شايستهتر از آن است كه شناخته شوند .
و همو از مسلم بن خالد از ابن ابى نجيح از مجاهد در بيان اين آيه كه خداوند مىفرمايد « و كسانى كه مردان و زنان مؤمن را در مورد چيزى كه به دست آورند آزار مىدهند » « 2 » مىگفته است يعنى به كارى كه آن را انجام ندادهاند .
و همو ، از عمر بن حبيب ، از صالح بن ابى حسان از عبيد بن حنين دربارهء اين آيات كه خداوند مىفرمايد : « اگر منافقان و آنان كه در دل آنان بيمارى است و دروغپردازان در مدينه بازنايستند تو را به نبرد با ايشان وامىداريم » تا آن جا كه مىفرمايد « و هرگز براى سنت خدا تغييرى نمىيابى » « 3 » ما را خبر داد كه منظور از همهء موارد همهء منافقان است .
و باز واقدى از اسامة بن زيد بن اسلم از ابن كعب در تفسير همان آيات ما را خبر داد كه مىگفته است * منظور منافقاناند و كسانى كه در دل شك و ترديد دارند .
هامش
( 1 ) در عموم تفاسير نيز اين روايات ذيل همين آيه كه پنجاه و نهمين آيهء ، سورهء سى و سوّم - احزاب است آمده است . براى نمونه به تفسير كشف الاسرار ميبدى و ابو الفتوح رازى مراجعه شود .
( 2 ) اين آيه هم پنجاه و هشتمين آيهء سورهء سى و سوم - احزاب است .
( 3 ) آيات 62 - 60 ، سورهء سى و سوم - احزاب .