( 1 ) راهب و دختر شموس جميله كه پدرش ثابت بن ابى افلح بوده است و طيبه دختر نعمان بن ثابت بن ابى افلح .
محمد بن عمر واقدى از محمد بن عبد اللّه برادرزادهء زهرى ، از زهرى ما را خبر داد كه مىگفته است * به خانهء عروة بن زبير رفتم مشغول نوشتن پاسخ نامه هبيرة دوست و مشاور وليد بن عبد الملك بود كه از او دربارهء اين آيه كه خداوند متعال فرموده است « اى كسانى كه ايمان آوردهايد هر گاه زنان مؤمن به عنوان مهاجر پيش شما مىآيند آنان را بيازماييد و خداوند به ايمان آنان داناتر است » پرسيده بود . « 1 »
عروة چنين نوشت ، پيامبر ( ص ) در صلح حديبيه با قريش صلح فرمود بر اين كه هر كس بدون اجازه ولى خويش به مسلمانان بپيوندد و پناه آورد او را پيش قريش برگرداند .
پيامبر ( ص ) مردان را برمىگرداند و چون زنها هجرت كردند خداوند متعال برگرداندن آنان را روا ندانست مشروط بر اينكه آنان را به اسلام بيازمايند و اقرار كند كه فقط به رغبت و اخلاص براى مسلمان شدن آمده است ، و خداوند دستور فرمود در آن صورت معادل مهريه آنان را به شوهرشان بپردازند و هزينهيى را هم كه عهدهدار شدهاند مطالبه كنند ، قضا را زنى پناه آورد و فرداى آن روز دو برادر آن زن براى بازگرفتن و برگرداندن او آمدند و او را مطالبه كردند و پيامبر ( ص ) از برگرداندن او خوددارى فرمود . آن دو به مكه برگشتند و قريش را آگاه كردند و ايشان هم در اين باره كس ديگرى را نفرستادند و به اينكه زنان نگهدارى شوند و بازداده نشوند راضى شدند ، بدين جهت است كه در آيه مىفرمايد در صورتى كه آنان آنچه را هزينه كردهاند مطالبه كنند . سپس در آيه مىفرمايد اين حكم خداوند است كه ميان شما به آن حكم مىفرمايد و خداوند حكيم داناست و اگر برخى از همسران شما به سوى كافران برگشتند مهريه زنانى را كه مىروند به همسران ايشان بپردازيد يعنى در قبال آنان كه به كفار مىپيوندند مهريه را از مهريه زنانى كه به شما مىپيوندند بپردازيد ، به هر حال مؤمنان به اين حكم خدا گردن نهادند و مشركان آن را نپذيرفتند و مهريه زنان مسلمان شده از غنايم و درآمدهاى عمومى پرداخت شود . البته بايد توجه داشت كه هيچ زن مسلمانى به مشركان و كافران نپيوسته است و اين حكمى است كه خداوند مقرر فرموده است كه اگر صورت گرفت بدان گونه عمل شود .
هامش
( 1 ) آيهء 10 ، سورهء شصتم - ممتحنه .