( 1 ) گفت : اى پسر كعب در اين صورت بر چه حال خواهى بود اگر سه روز پس از مرگم مرا در گورم ببينى كه تخم چشمهايم بر گونههايم فرو ريخته و از دهان و سوراخهاى بينى من زرداب فرو ريخته و بر آن كرم افتاده است . در آن حال شگفتى و ناشناختن تو نسبت به من سختتر و بيشتر خواهد بود .
شبابة بن سوّار ما را خبر داد و گفت عيسى بن ميمون ، از گفتهء محمد بن كعب قرظى مرا خبر داد كه مىگفته است * به روزگار خلافت عمر بن عبد العزيز پيش او رفتم و نگاهم را بر او دوختم . گفت : اى پسر كعب اينك به گونهاى مرا مىنگرى كه در مدينه بدان گونه مرا نمىگريستى . گفتم : آرى اى امير المؤمنين سخت در شگفتم كه مىبينم پيكرت نزار شده است و موهايت ريخته و رنگ چهرهات دگرگون شده است . عمر گفت : چگونه خواهد بود اگر پيكرم را سه روز پس از مرگم در گور ببينى كه از سوراخهاى بينى من كرم بيرون مىآيد و حدقه من از چشمخانه بر گونهام فرو ريخته است . در آن حال شگفتزدهتر و ناباورتر خواهى بود . عمر بن عبد العزيز سپس گفت : حديثى را كه براى من از ابن عباس نقل كردى دو بار برايم بگو . گفتم ، عبد الله بن عباس براى ما حديث كرد كه پيامبر ( ص ) فرموده است : هر چيزى را شرفى است ، شريفترين جاى نشستن آن جاست كه رو به قبله باشد ، و همانا به حفظ امانت مىنشينيد و آهنگ خفتگان و ياوه گويان مكنيد ، و پشت ديوارها پنهان مشويد و اگر در نماز هستيد مار و كژدم را بكشيد .
محمد بن يزيد بن خنيس مكى از قول وهيب بن ورد ما را خبر داد و گفت به ما خبر رسيده است كه * محمد بن كعب قرظى پيش عمر بن عبد العزيز رفته است و عمر متوجه شده است كه محمد بن كعب بر او خيره مىنگرد و به او گفته است : اى پسر كعب مىبينم بر من خيره مىنگرى ، نگاهى كه پيش از اين بر من نمىافكندى . محمد بن كعب گفته است : اى امير المؤمنين شگفتا و شگفتا از دگرگونى حال تو پس از جدايى از ما . عمر گفته است : آيا اين موضوع را در من آشكارا مىبينى ؟ محمد پاسخ داده است : كار بزرگتر از اين است و وضع تو آشكارا نشان مىدهد . عمر گفته است : اى پسر كعب چگونه خواهد بود اگر سه روز پس از آنكه مرا در گور نهادهاند مرا ببينى كه در آن حال حدقه از چشمخانه بيرون آمده و بر گونهام آويخته و لبهايم از دندانها و لثهام جدا شده و دهانم باز مانده است ، شكمم آماس كرده و قفسه سينه بر آمده و رودهها از مخرج بيرون زده است ، چگونه خواهى بود و چگونه خواهى نگريست ؟ محمد بن كعب پاسخ داده و گفته است : اى بنده خدا اگر چنين
الطبقات الكبرى ( فارسي ) — صفحة 63
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
ص٦٣