( 1 ) عبد العزيز را شنيدم كه براى ما خوانده شد كه نام نوزادان را بنويسيد تا براى آنان حقوق معين كنيم و مردگان خود را هم گزارش دهيد كه اين مال شماست كه ما به شما برمىگردانيم .
محمد بن عمر واقدى از گفتهء پدر خويش ما را خبر داد كه مىگفته است * من به سال صد هجرت متولد شدم ، دايهام مرا كه نوزاد بودم پيش ابو بكر بن حزم برده و او دينارى در دستم نهاده بود . سال بعد هم دينار ديگرى به من داده كه دو دينار شده بود ، و من به دو ديناره مشهور شدم .
محمد بن عمر واقدى از گفتهء عمويش هيثم بن واقد ما را خبر داد كه مىگفته است * من به سال نود و هفت متولد شدم و هنگامى كه عمر بن عبد العزيز به خلافت رسيد سه ساله بودم و از تقسيم مقررى او سه دينار به من رسيد .
محمد بن عمر واقدى از محمد بن هلال ما را خبر داد كه مىگفته است * عمر بن عبد العزيز در مورد ميزان گندم يا جو كه براى پناهندگان پرداخت مىشد يكسان عمل مىكرد . بيشترين سهمى كه پرداخت مىشد براى هر فرد چهار و نيم اردب [ 1 ] بود .
واقدى همچنين از افلح بن حميد ما را خبر داد كه مىگفته است * عمر بن عبد العزيز در آن باره تساوى كرد ولى كسانى كه پيش از او چيز بيشترى مىگرفتند از اين جهت كه در آن باره برخى را بر گروهى ديگر برترى داده بود آن را مىگرفتند . [ 2 ]
محمد بن عمر واقدى از عبد الرحمان بن ابى الزناد ، از ابراهيم بن يحيى ما را خبر داد كه مىگفته است * مقررى من در باره گندم يا جو پناهنده - يا گندم و جو منطقه جار - بيست اردب بود و چون عمر بن عبد العزيز به خلافت رسيد آن را درباره من برقرار كرد ولى براى افراد ديگر خانوادهام كه استحقاق آن را پيدا كردند يكسان مقرر شد .
محمد بن عمر واقدى از ابراهيم بن جعفر از پدرش ما را خبر داد كه مىگفته است * در پى تشويق و بر انگيختن عمر بن عبد العزيز ، خودم مىديدم كه ابو بكر بن محمد بن عمر و بن حزم - حاكم مدينه - در شب هم مانند روز كار مىكرد .
واقدى از داود بن خالد ، از محمد بن قيس ما را خبر داد كه مىگفته است * عمر بن
هامش
[ 1 ] . اردب ، پيمانهاى معروف است كه گنجايش بيست و چهار صاع داشته و چون « همزه » آن زائد است در كتابهاى لغت در « ردب » آمده است . به لسان العرب ، ج 1 ، ص 416 مراجعه شود .
[ 2 ] . در اين دو روايت درست نفهميدم كه آيا منظور از « جار » پناهنده است يا منطقهء جار كه بر ساحل درياى سرخ و نزديك مدينه بوده است . راهنمايى اهل فضل مايه سپاس خواهد بود - م .