( 1 ) انس دبيرى به نام حبيب داشت كه كتابهايش را مىنوشت و همو از كتاب براى حاضران مطالبى را مىخواند و هيچ كس از حاضران به او نزديك نمىشد و به كتاب او نظر نمىانداخت و به پاس هيبت و بزرگداشت مالك نمىگفت نفهميدم دوباره بخوان . گاه كه كم اتفاق مىافتاد حبيب چيزى را اشتباه مىخواند و مالك آن را اصلاح مىكرد .
گويد مطرف بن عبد الله ما را خبر داد و گفت * نديدم كه مالك بن انس جز روز چهارشنبه و شنبه خون بگيرد . گويا روايتى را كه حاكى از كراهت خون گرفتن در آن دو روز بود صحيح نمىدانست .
محمد بن سعد گويد اسماعيل بن عبد الله بن ابى اويس ما را خبر داد و گفت * مالك بن انس چند روزى بيمار شد و درگذشت . از يكى از خويشاوندان خود پرسيدم مالك به هنگام مرگ چه گفت ؟ گفت : نخست شهادتين بر زبان آورد و سپس اين آيه را تلاوت كرد :
« لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ بَعْدُ »
، « فرمان خدا راست از پيش و پس » . [ 1 ] و بامداد روز چهاردهم ربيع الاول سال يكصد و هفتاد و نه به روزگار خلافت هارون درگذشت و عبد الله بن محمد بن ابراهيم بن محمد بن على بن عبد الله بن عباس بن عبد المطلب بر پيكر او نماز گزارد . اين عبد الله پسر زينب دختر سليمان بن على است و به نام مادر خويش به عبد الله بن زينب مشهور است . او در آن هنگام حاكم مدينه بود و همان جا كه در مسجد بر همهء جنازهها نماز مىگزارند بر جنازهء مالك نماز گزارد . پيكر مالك در بقيع به خاك سپرده شد و به هنگام مرگ هشتاد و پنج ساله بود .
عمر بن سعد مىگويد : اين موضوع را كه براى مصعب بن عبد الله زبيرى گفتم ، گفت :
من از همگان تاريخ مرگ مالك را بهتر مىدانم او در ماه صفر سال يكصد و هفتاد و نه در گذشت .
معن بن عيسى ما را خبر داد و گفت * من بر گور مالك بن انس خيمهاى ديدم .
مالك محدثى بسيار امين و مورد اعتماد و استوار و پارسا و فقيه و دانشمند و حجت بود .
هامش
[ 1 ] . بخشى از آيه 4 ، سوره سىام - روم .