( 1 ) سپاه عيسى بن موسى بود از جنگ گريخت و مردم هم با او گريختند . [ 1 ] عيسى بن موسى خود را كنار آنان رساند و آنان را به خدا سوگند داد كه پيوستگى و هماهنگى را حفظ كنند و مردم بدون توجه به او همچنان مىگريختند . در اين هنگام حميد بن قحطبه در حال گريز فرا رسيد عيسى به او گفت : خدا را خدا را در فرمان بردارى . حميد گفت : در گريز فرمان بردارى نيست و گريخت و مردم همگان رفتند به گونهاى كه ميان عيسى بن موسى و لشكر ابراهيم هيچ كس از ايشان باقى نماند . عيسى در جايگاه خويش پايدار ماند و فقط همراه صد مرد از ويژگان و خدمتگزاران خود بود . او را گفتند خداى كار امير را قرين صلاح بدارد چه خوب است از اين جا عقبنشينى كنى تا مردم پيش تو برگردند . اين پيشنهاد را بر آنان عيب شمرد و گفت : من از جايگاه خويش عقب نخواهم نشست تا كشته شوم يا خداوند پيروزيم دهد . و گفته نشده كه عيسى بن موسى گريخته باشد . ابراهيم بن عبد الله همراه لشكر خود پيشروى كرد و گرد و خاك لشكر او نزديك مىشد سرانجام چنان شد كه عيسى بن موسى و همراهانش ابراهيم بن عبد الله را ديدند . در همين حال ناگاه سوارى فرا رسيد كه در حال حمله به لشكر ابراهيم بود و به چيزى ديگرى توجه نداشت . معلوم شد حميد بن قحطبه است كه جامههاى جنگى خود را تغيير داده و دستارى زرد بر سر بسته است . همهء گريختگان هم از پى او بازگشتند و حمله كردند آن چنان كه هيچ گريختهاى نماند مگر آنكه برگشت و با افراد ابراهيم در آويخت . جنگى سخت در گرفت و هر دو لشكر گروهى از يك ديگر را كشتند . حميد بن قحطبه سرهاى كشتگان را پيش عيسى مىفرستاد . در اين ميان گروهى بسيار با فرياد و شيون سربريدهاى را آوردند و گفته شد سر ابراهيم بن عبد الله است . عيسى همان دم ابن ابى الكرام را فرا خواند و سر را به او نشان داد . ابن ابى الكرام گفت : سر ابراهيم نيست .
دو گروه در آن روز همچنان به جنگ ادامه دادند ناگاه تيرى كه دانسته نشد از كمان كدام تيرانداز بوده است بر گلوى ابراهيم نشست و تمام گلويش را بريد . ابراهيم از جايگاه خود كناره گرفت و گفت مرا فرو آوريد . چون او را از مركب فرو آوردند اين آيه را تلاوت كرد :
« وَ كانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَراً مَقْدُوراً »
، « فرمان خدا سرنوشت قطعى است » . [ 2 ] ما كارى را خواستيم و خداوند كارى ديگر اراده فرمود . او را در حالى كه سنگين شده بود فرو آوردند . ويژگان
هامش
[ 1 ] . بدون ترديد باجميراء غلط چاپى است باخمرى صحيح است . لطفا به معجم البلدان ياقوت حموى مراجعه شود كه درباره همين جنگ كه آن جا بوده است توضيح داده است - م .
[ 2 ] . بخشى از آيه 39 ، سوره سى و سوم - احزاب .