( 1 ) نه كه در كمال زينهارى هستم . [ 1 ]
معمر مىگويد كه زهرى مىگفت : حديثى كه ما استخراج مىكنيم يك وجب است - مختصر است - ولى از عراق يك ذراع بر مىگردد - چيزهاى بسيارى بر آن افزوده مىشود - و در حالى كه با دست خود اشاره مىكرد ، مىگفت : چون حديث به سرزمين عراق رسيد با احتياط باش . مىگويد : من روياروى كسى را همچو زهرى و همچو حماد نديدهام .
معمر مىگويد : خود حاضر بودم و شنيدم مردى از بنى اميه به نام ابراهيم بن وليد از زهرى مسأله مىپرسيد و كتابى را بر او نشان داد و گفت : اى زهرى ! مىتوانم مطالب اين كتاب را از گفتهء تو روايت كنم ؟ زهرى پاسخ داد آرى ، چه كسى جز من آن را براى شما نقل كرده است . مىگويد : ايوب را هم ديدم كه نوشته را بر او عرضه مىداشتند و تصويب مىكرد و منصور بن معتمر هم بر اين كار اشكالى نمىديد .
انس بن عياض از عبيد الله بن عمر ما را خبر داد كه مىگفته است * مىديدم كتابى از كتابهاى ابن شهاب زهرى را پيش او مىآورند و مىگفتند : اى زهرى ! اين كتاب و حديث تو است مىتوانيم آن را از قول تو نقل كنيم ؟ بدون آنكه خود آن را بخواند يا بر او خوانده شود مىگفت : آرى . [ 2 ]
محمد بن عمر واقدى ما را خبر داد و گفت محمد بن عبد الله كه برادرزادهء زهرى بود براى ما نقل كرد كه * بيشتر از حد شمار شنيدم عمويم مىگفت : من اهميت نمىدهم كه حديثى را بر محدثى بخوانم يا خودش كلامى بگويد و بر آن مبنا من حديثى نقل كنم .
محمد بن عمر واقدى ما را خبر داد و گفت عبد الرحمان بن عبد العزيز براى ما نقل كرد و گفت * عبيد الله بن عمر [ 3 ] و مالك بن انس پيش زهرى آمدند . چشمهاى زهرى بيمار بود و آب مىداد و بر پيشانى و چهره خود دستمال سياهى بسته بود . آنان گفتند : اى ابا بكر احوالت چگونه است ؟ گفت : اينك كه چشمهايم بيمار است . عبيد الله گفت : آمدهايم كه پارهاى از احاديث تو را عرضه داريم . زهرى گفت : به هر حال اينك بيمارم . عبيد الله گفت :
هامش
[ 1 ] . با توجه به اينكه سعيد بن جبير نود و پنج هجرى به دست حجاج بن يوسف ثقفى كشته شده است اين روايت نمىتواند صحيح باشد مگر آنكه عمر بن عبد العزيز پيش از رسيدن به خلافت اين سفر را انجام داده باشد .
[ 2 ] . ملاحظه مىكنيد كه اگر راست باشد چه فرصت نامناسبى براى جعل و تزوير بوده است .
[ 3 ] . ظاهرا اين شخص ، عبيد الله بن عمر بن موسى تيمى است و نبايد او را با عبيد الله بن عمر بن خطاب كه سالها پيش از شهرت زهرى درگذشته است ، اشتباه كرد . به ميزان الاعتدال ، شماره 5387 مراجعه فرماييد .