( 1 ) اسحاق بن ابى اسرائيل از عبد الرزاق ، از معمر ، از زهرى ما را خبر داد كه مىگفته است * ما نوشتن علم را خوش نمىداشتيم تا آنكه اين اميران ما را بر آن واداشتند ، چنان مصلحت ديدم كه از هيچ يك از مسلمانان مضايقه نكنيم .
از گفتهء عبد الرزاق مرا خبر دادند كه مىگفته است [ 1 ] معمر ما را خبر داد كه * به زهرى گفتهاند چنين مىگويند كه تو از موالى حديثى نقل نمىكنى ؟ گفت : چنين نيست در صورت لزوم از آنان هم حديث نقل مىكنم . ولى هنگامى كه به پسران مهاجران و انصار دسترسى دارم به آنان تكيه مىكنم ، با جز ايشان چه كار دارم .
معمر مىگويد : [ 2 ] ما چنين مىپنداشتيم كه از زهرى بسيار روايت نقل مىكنيم و چون وليد بن يزيد كشته شد دفترهاى بسيارى از دانش زهرى از خزانه او به بيرون حمل شد - معلوم شد به بسيارى از آثار زهرى دسترس نداشتهايم .
معمر مىگويد كه زهرى مىگفت : گاهى بر در خانه - محل درس - عروة بن زبير مىروم و اندكى مىنشينم و باز مىگردم . اگر او بخواهد و مايل باشد براى بزرگداشت او در حلقهء درس او هم وارد مىشوم .
گويد : حرمت زهرى ميان يارانش مانند حرمت حكم بن عتيبه [ 3 ] ميان يارانش بود .
گويد : در رصافة [ 4 ] پيش زهرى رفتم . هيچ كس از او دربارهء حديث چيزى نمىپرسيد و او فقط براى من حديث القاء مىكرد .
معمر مىگويد : زهرى مىگفت هشت سال زانوى من كنار ابن مسيب بود - پيوسته به او بودم و كسب دانش مىكردم .
گويد : عمر بن عبد العزيز حج گزارد ، من همراهش بودم . سعيد بن جبير كه در حال ترس و بيم بود شبانه پيش من آمد و به خانه رفتيم گفت : آيا از اميرت بر من مىترسى ؟ گفتم :
هامش
[ 1 ] . عبد الرزاق بن همّام صنعانى از محدثان بسيار نامور ، متولد به سال 126 و در گذشته به سال 211 هجرى است . براى آگهى از آثار او به عمر رضا كحاله ، معجم المؤلفين ، ج 5 ، ص 219 مراجعه فرماييد .
[ 2 ] . معمر بن راشد ازدى فقيه و محدث برجسته قرن دوم هجرى است كه به سال 95 متولد شده است و به سال 153 هجرى درگذشته است . به زركلى ، الاعلام ، ج 8 ، ص 190 مراجعه فرماييد .
[ 3 ] . ظاهرا يعنى حكم بن عتيبة بن نهاس قاضى كوفه كه از محدثان برجسته قرن دوم هجرى بوده است . به ميزان الاعتدال ، شماره 2189 مراجعه فرماييد .
[ 4 ] . رصافة ، نام جايى كه هشام بن عبد الملك بر جانب صحرا در چهار فرسنگى جانب خاورى رقه ساخته است . به ياقوت حموى ، معجم البلدان ، ج 2 ، چاپ مصر ، 1906 ميلادى ، ص 255 مراجعه فرماييد .