( 1 ) درشت و حروف كشيده ننويسند . گويد : نامههاى خود عمر بن عبد العزيز در كاغذى كه يك وجب يا حدود آن بود نوشته مىشد .
احمد بن ابى اسحاق از يحيى بن ابى غنيّة ، از حفص بن عمر بن ابى الزبير ما را خبر داد كه مىگفته است * عمر بن عبد العزيز براى ابو بكر بن حزم - والى مدينه - نوشت : اما بعد نوشته بودى كاغذهايى كه داشتهاى تمام شده است ، ما براى تو بيشتر از آنچه براى حاكم پيش از تو بود كاغذ اختصاص داديم . اينك قلمت را نازكتر و فاصله ميان سطرها را كمتر كن و نيازها و خواستههاى خود را جمع كن و در يك نامه بنويس . من دوست ندارم كه از اموال مسلمان چيزى را كه از آن بهرهمند نمىشوند بيرون بكشم .
احمد بن ابى اسحاق از محمد بن مصعب ، از گفتهء يكى از مشايخ حديث مدينه ما را خبر داد كه شنيده است از قول عبد الله بن دينار [ 1 ] حديث مىكردهاند كه مىگفته است * عمر بن عبد العزيز چيزى از بيت المال دريافت نكرده و تا هنگام مرگ بر اين شيوه بوده است .
حكم بن موسى از گفتهء سبرة بن عبد العزيز بن ربيع بن سبرة ما را خبر داد كه مىگفته است پدرم ، از گفتهء پدر بزرگم برايم نقل كرد كه * عمر بن عبد العزيز روزى گفته است به خدا سوگند دوست دارم كه فقط يك روز دادگرى كنم و خداوند جانم را بگيرد . پسرش عبد الملك به او گفت : اى امير المؤمنين ! به خدا قسم من هم دوست دارم كه به اندازه دوشيدن ماده شترى دادگرى كنى و خداوند جانت را بگيرد . عمر گفت : تو را به خدايى كه پروردگارى جز او نيست كه چنين عقيدهاى دارى ؟ گفت : آرى ، سوگند به خدايى كه پروردگارى جز او نيست هر چند كه من و تو را ديگهاى جوشان فرو گيرد . عمر گفت :
خدايت پاداش دهاد .
سعيد بن عامر از جويرية بن اسماء ما را خبر داد كه مىگفته است * عمر بن عبد العزيز مىگفت : مرا دلى آرزومند و سركش است ، هر چه به آن مىرسد باز آرزومند رسيدن به چيزى برتر از آن است . اينك كه در دنيا به چيزى رسيدهام كه برتر از آن در اين جهان وجود ندارد آرزومند رسيدن به چيزى هستم كه برتر باشد . سعيد بن عامر در پى اين سخن مىگفته است : بهشت برتر از خلافت است .
عبد الله بن جعفر ما را خبر داد و گفت ابو المليح ، از ميمون براى ما نقل كرد كه
هامش
[ 1 ] . عبد الله بن دينار بهرانى شامى كه از عمر بن عبد العزيز حديث نقل مىكرده به گفته ابو حاتم محدث توانايى نبوده است و دارقطنى هم مىگويد سخن او بى اعتبار است . به ميزان الاعتدال ذهبى ، شماره 4298 ، مراجعه فرماييد .