( 1 ) سعيد بن منصور از يعقوب بن عبد الرحمان ، از موسى بن عقبه ما را خبر داد كه عمر بن عبد العزيز مىگفته است * اگر اميد اينكه سنت پسنديدهاى را رواج دهم يا به روش حق زندگى كنم نبود ، خوش نمىداشتم كه به اندازهء شير دوشيدنى زندگى كنم .
سعيد بن منصور [ 1 ] از يعقوب بن عبد الرحمان ، از پدرش ما را خبر داد كه مىگفته است * عمر بن عبد العزيز براى عدى بن ارطاة نوشت : موضوع پذيرايى و نوبت آن و يك دهمى را كه پس از دريافت زكات معمول است از مردم بردار و به جان خودم سوگند كه اين باج نيست بلكه همان كاستن بهاى چيزهاى مردم است كه خداوند متعال از آن نهى كرده و فرموده است
« وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ »
[ 2 ] « ارزش چيزهاى مردم را مكاهيد و در زمين به حال تبهكارى مكوشيد » . هر كس زكات مالش را داد از او بپذير و هر كس كه نپردازد خداوند خود حسابرس اوست .
سعيد بن منصور ما را خبر داد و گفت يعقوب بن عبد الرحمان ، از پدرش ما را خبر داد و گفت * عمر بن عبد العزيز براى يكى از كارگزاران خود نوشت : اگر بتوانى در عدل و احسان و اصلاح همان اندازه باشى كه حاكم پيش از تو ستم و عدوان و ظلم مىكرد چنان كن و هيچ نيرو و توانى جز به يارى خداوند فراهم نيست .
سعيد بن منصور با همين اسناد ما را خبر داد كه * مردى در مجلس عمومى به عمر بن عبد العزيز گفته است : اى امير المؤمنين سلام بر تو باد . عمر گفته است : سلامت را به صورت عمومى بده .
سعيد بن منصور با همين اسناد ما را خبر داد كه * حيان بن شريح كارگزار عمر بن عبد العزيز در مصر براى او نوشت : اهل ذمه شتابان مسلمان مىشوند و ميزان درآمد جزيه را درهم شكستهاند . عمر بن عبد العزيز براى او نوشت : اما بعد ، خداوند متعال محمد ( ص ) را فرا خواننده به اسلام مبعوث فرموده است نه جزيه گيرنده . اينك چون اين نامهام به تو رسيد اگر اهل ذمه همچنان به مسلمان شدن شتاب مىورزند دفتر و ديوان خود را بر چين و پيش من بيا .
سعيد بن منصور از عبد العزيز بن محمد ، از ابو سهيل نافع بن مالك ما را خبر داد كه
هامش
[ 1 ] . سعيد بن منصور خراسانى از حافظان حديث و از مؤلفان سنن و مفسر قرآن در اواخر قرن دوم و بخشى از قرن سوم است و در گذشته به سال 227 هجرى است . به عمر رضا كحاله ، معجم المؤلفين ، ج 4 ، ص 233 مراجعه فرماييد .
[ 2 ] . بخشى از آيه 85 سوره يازدهم - هود .