السادس : مفهوم اللقب ( ششم : مفهوم لقب )
منظور از لقب در اينجا غير از آن لقبى است كه در نحو مطرح بوده و بر مدح و ذم دلالت دارد بلكه آنچه مورد بحث اصوليين است هرآن چيزى است كه نقطه مقابل وصف بوده و به نوعى متعلق حكم باشد بهطورى كه حتى شامل اسم جنس يا اسم اشخاص هم مىشود . مثلا اگر مولى بگويد : اكرم زيدا يعنى زيد را اكرام كن ، در اين مثال كلمه زيد لقب بوده و بحث ما در اين مورد است كه آيا لقب مفهوم دارد يا نه ؟ يعنى وقتى كه گفته شده زيد را اكرام كن ، آيا مفهوم آن اين است كه غير از زيد را نبايد اكرام كرد ؟
اصوليين در اينجا قاعدهاى دارند و مىگويند : اثبات شىء نفى ما عدا نمىكند يعنى اگر ما در مورد خاصى مطلبى را بيان كنيم به آن معنا نيست كه آن مطلب را از غير آن مورد نفى كرده باشيم . مثلا اگر ما در مورد فردى بگوييم كه او انسان متواضع و خوبى است ، معنايش آن نيست كه ديگران متكبر و بد هستند . و بنابراين لقب داراى مفهوم نمىباشد .
عبارت كتاب چنين است :
المقصود باللقب كل اسم سواء كان مشتقا او جامدا وقع موضوعا للحكم كالفقير فى قولهم اطعم الفقير و كالسارق و السارقة فى قوله