3 - گاهى عدد به صورت به شرط لا در جانب كمتر موضوعيت دارد يعنى آنچه مدّ نظر شارع هست اين است كه آن موضوع كمتر از اين عدد نباشد اما بيشتر بودن آن بدون اشكال است مانند اينكه در مورد مقدار و اندازه آب كر گفتهاند : بايد مقدار كر از نظر طول و عرض و عمق ، هركدام 3 وجب و نيم باشد يعنى كمتر از اين مقدار كر نيست اما بيشتر از آن اشكال ندارد .
4 - گاهى عدد به صورت به شرط لا در جانب بيشتر مطرح بوده و آنچه مدّ نظر شارع هست اين است كه آن موضوع مدّ نظر شارع بيشتر از آن عدد نباشد اما كمتر از آن اشكالى ندارد مانند اينكه گفتهاند : براى شخص جنب يا حائض خواندن بيشتر از 7 آيه از قرآن كراهت دارد . كه اين حكم براى بيشتر از عدد 7 است اما كمتر از آن كراهت ندارد .
با توجه به مطالب ذكر شده معلوم مىشود كه در سه صورت اخير عدد داراى مفهوم مىباشد اما نوع مفهومگيرى از آن با توجه به قرائن و دلائل ديگر است .
عبارت كتاب چنين است :
ان العدد المأخوذ قيدا للموضوع يتصور على اقسام اربعة بهدرستى كه عددى كه بعنوان يك قيد در كنار موضوع مطرح است به چهار صورت تصور مىشود 1 - يؤخذ على نحو لا به شرط فى جانبى الزيادة و
الموجز في أصول الفقه ( فارسى ) — صفحة 425
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٤٢٥