مثلا اگر بگوييم : جاء القوم الا زيدا مفهوم آن اين است كه تنها فردى كه نيامده زيد است . و اگر گفته شود : ما جاء القوم الا زيدا مفهوم آن اين است كه فقط زيد آمده است . علاوه بر اينكه بعضى از ادوات يا هيئتها از نظر لغوى براى رساندن حصر وضع شدهاند و لذا دلالتشان بر مفهوم امرى ثابت و قطعى است . كه در ادامه و در ضمن ترجمه متن ، به انواع ادوات و هيئتهايى كه براى دلالت بر حصر وضع شدهاند اشاره خواهد شد .
عبارت كتاب چنين است :
المشهور ان للحصر ادوات منها مشهور آن است كه براى حصر واژههايى وجود دارد كه بعضى از آنها عبارتند از : 1 - الاى استثنائيه 2 - انما 3 - بل اضرابى 4 - فاصله شدن ضمير فصل بين مبتدا و خبر 5 - معرفه شدن مسند اليه با الف و لام 6 - مقدم شدن مفعول بر فعل و فاعل و اليك الكلام فى كل واحد منها و بحث پيرامون هريك از اينها به شما تقديم مىشود .
1 - من ادوات الحصر الا الاستثنائية ( يكى از ادوات حصر الاى استثنائيه است )
هل الاستثناء يدل على الحصر اى حصر الخروج فى المستثنى و عدم خروج فرد آخر عن المستثنى منه ؟ آيا استثناء دلالت بر حصر دارد ؟