تخطي إلى المحتوى الرئيسي

الموجز في أصول الفقه ( فارسى ) — صفحة 377

مساهمون:

ص٣٧٧

التنبيه الثانى فى تداخل الاسباب و المسببات ( نكته دوم در مورد تداخل اسباب و مسببات )

يكى ديگر از صورتهاى تعدد شرط و واحد بودن جزاء مسئله تداخل اسباب و مسببات مىباشد به اين صورت كه گاهى ما با قضاياى شرطيه‌اى مواجه مىشويم كه در آنها شرط متعدد و جزاء واحد است اما بر خلاف مسئله مطرح شده در تنبيه اول كه گفته شد جزاء قابل تكرار نيست ، در اينجا جزاء قابل تكرار مىباشد . مثلا شارع مقدس به ما دستور داده است كه « هرگاه زلزله آمد نماز آيات بخوانيم » و در جاى ديگر دستور داده است كه « هرگاه خورشيدگرفتگى اتفاق افتاد نماز آيات بخوانيم » كه در اين دو مثال ذكر شده ، زلزله و خورشيدگرفتگى شرط و سبب بوده و نماز آيات جزاء يا مسبب مىباشد . حال اگر در زمانى هر دو مورد [ زلزله و خورشيدگرفتگى ] اتفاق بيفتد آيا آن دو سبب [ يعنى زلزله و خورشيدگرفتگى ] دو حكم و دو وجوب جداگانه را اقتضاء مىكنند يا اينكه هر دو سبب موجب يك وجوب واحد هستند و باصطلاح هر دو سبب تداخل كرده و يكى به حساب مىآيند ؟ در صورتى كه سببها تداخل نكنند و موجب واجب شدن دو نماز آيات باشند آيا مسببات يعنى جزاها بايد تكرار شوند يعنى براى هر سبب لازم است يك نماز آيات جداگانه خوانده شود يا اينكه جزاءها و مسببات تداخل كرده و در نتيجه انجام دادن يك عمل واحد [ مثلا يك نماز آيات ] براى هر دو سبب كفايت مىكند ؟