الامر الخامس اقسام مفهوم المخالف ( مطلب پنجم در مورد انواع مفهوم مخالف )
اعلم ان الموارد التى وقعت محل النزاع من مفهوم المخالف عبارة عما يلى بدان بهدرستى كه آن مواردى كه از مفهوم مخالف مورد بحث و نزاع اصوليين قرار دارد عبارتند از آنچه بدنبال مىآيد 1 - مفهوم شرط 2 - مفهوم وصف 3 - مفهوم غايت 4 - مفهوم حصر 5 - مفهوم عدد 6 - مفهوم لقب . و اليك التفصيل و تفصيل اينها به شما تقديم مىشود .
الاول مفهوم الشرط ( مورد اول مفهوم شرط )
در باب مفهوم شرط بحث در مورد اين است كه آيا جملات شرطيه با قطع نظر از قرائن و شواهد ديگر دلالت بر مفهوم دارند يا نه ؟ به عبارت ديگر اينكه در بسيارى از موارد ما با جملات شرطيهاى مواجه هستيم كه با توجه به شواهد و قرائنى دلالت بر مفهوم مىكنند كه آنها از بحث ما خارج هستند اما آنچه موضوع بحث در اين بخش را تشكيل مىدهد اين است كه نفس جمله شرطيه بهخودىخود و بدون وجود دلائل و قرائن ديگر آيا دلالت بر مفهوم مىكند ؟ مثلا اگر گفته شد « ان جاء زيد فاكرمه » يعنى هرگاه زيد آمد او را اكرام كن ، در اين قضيه شرطيه وجوب اكرام وابسته بر آمدن زيد است يعنى آمدن شرط و اكرام جزاء يا جواب شرط مىباشد . حال آيا اين جمله دلالت دارد بر اينكه اگر شرط [ يعنى آمدن ] محقق نشد جزاء [ يعنى اكرام ] هم محقق نمىشود يا نه ؟