دو طرف [ كسانى كه اجتماع را ممكن دانسته و آنهايى كه آن را محال مىدانند ] امورى را [ از باب مقدمه ] ذكر مىكنيم .
-
الامر الاول فى انواع الاجتماع ( مقدمه اول در مورد انواع اجتماع )
ان للاجتماع انحاء ثلاثة بهدرستى كه براى اجتماع سه صورت وجود دارد الف ) الاجتماع الآمرى فهو عبارة عما اذا اتحد الآمر و الناهى و المأمور و المنهى ( المكلف ) و المأمور به و المنهى عنه ( المكلف به ) مع وحدة زمان امتثال الامر و النهى صورت اول اجتماع آمرى است كه آن عبارت است از اينكه امركننده و نهىكننده يك نفر باشد . امر شونده و نهى شونده كه همان مكلف است نيز يك نفر باشد . مورد تكليف و عملى كه امر و نهى به آن تعلق گرفته نيز يك فعل واحد باشد و زمان اطاعت امر و نهى هم يكى باشد فيكون التكليف عندئذ محالا پس چنين تكليفى محال است كما اذا قال : صل فى ساعة كذا و لا تصل فيها مثل اينكه مولى بگويد در ساعت فلان نماز بخوان و در همان ساعت نماز نخوان ! و يعبر عن هذا النوع بالاجتماع الآمرى لان الآمر هو الذى حاول الجمع بين الامر و النهى فى شىء واحد و علت اينكه از اين نوع اجتماع ، با عنوان آمرى تعبير شده است اين است كه امركننده بين امر و نهى را جمع نموده است . [ كلمه حاول يعنى اقدام نموده است ] ب ) الاجتماع المأموري هو عبارة عما اذا اتحد الآمر و الناهى و المأمور و