للبعث الى الفعل و فى النواهى وضعت للزجر اما حق اين است كه هيئت فعل امر براى بعث و برانگيختن مكلف براى انجام دادن كار وضع شده اما هيئت فعل نهى براى بازداشتن و جلوگيرى نمودن وضع گرديده است [ و هر دو امرى وجودى هستند چرا كه ثمره زجر و بازداشتن ، همان كفّ نفس و خوددارى مكلف مىباشد ] و هما اما بالجوارح كالاشارة بالرأس و اليد او باللفظ و الكتابة و اين بعث و زجر يا با كمك اعضاء و جوارح است مانند اشاره كردن با دست و سر و يا به كمك لفظ و نوشتن صورت مىگيرد . و على ضوء ذلك فالامر و النهى متحدان من حيث المتعلق مختلفان من حيث الحقيقة و المبادئ و الآثار و با توجه به اين مطالب معلوم است كه امر و نهى از نظر متعلق با يكديگر برابرند [ يعنى متعلق هر دو ، امرى وجودى است ] اما از نظر ماهيت و مقدمات و نتايجشان با يكديگر تفاوت دارند اما الاختلاف من حيث الحقيقة فالامر بعث انشايى و النهى زجر كذلك اما تفاوت امر و نهى از نظر ماهيت ، اين است كه امر ، انشاء بعث و برانگيختن است اما نهى ، انشاء زجر و بازداشتن مىباشد و اما من حيث المبادى فمبدأ الامر هو التصديق بالمصلحة و الاشتياق اليها و مبدأ النهى هو التصديق بالمفسدة و الانزجار عنها اما تفاوتشان از نظر مقدمات اين است كه مقدمهء امر ، پذيرش وجود مصلح در مأمور به و شوق به آن مصلحت است در حالى كه مقدمهء نهى ، پذيرش وجود يك مفسده در منهى عنه و نفرت از آن
الموجز في أصول الفقه ( فارسى ) — صفحة 276
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٢٧٦