امر اول دارد يا اينكه تأسيس و ايجاد حكم جديد است ؟ فمثلا اذا امر المولى بشىء ثم امر به قبل امتثال الامر الاول فهل هو ظاهر فى التأكيد او ظاهر فى التأسيس ؟ مثلا اگر مولى به چيزى دستور دهد و قبل از اينكه مكلف امر اول را اطاعت نموده باشد دوباره به همان چيز امر كند پس آيا اين امر دوم ظاهر در تأكيد همان امر اول است يا اينكه ظهور در تأسيس و ايجاد حكم جديدى دارد ؟ للمسألة صور اين مسئله چند صورت دارد . الف ) اذا قيد متعلق الامر الثانى بشىء يدل على التعدد و الكثرة كما اذا قال : صل . ثم قال : صل صلاة اخرى صورت اول وقتى است كه متعلق امر دوم همراه با قيدى باشد كه دلالت بر تعدد و كثرت نمايد مانند اينكه مولى بگويد : نماز بخوان و سپس بگويد : نماز ديگرى بخوان . ب ) اذا ذكر لكل حكم سبب خاص كما اذا قال اذا نمت فتوضأ و اذا مسست ميتا فتوضأ صورت دوم هنگامى است كه براى هريك از امرها علت خاصى ذكر شود مثل اينكه مولى بگويد : هرگاه خوابيدى پس از آن وضو بگير و باز بگويد : هرگاه مردهاى را لمس كردى وضو بگير .
ج ) ان يذكر السبب الواحد من الحكمين دون الآخر كما اذا قال توضأ ثم قال اذا بلت فتوضأ صورت سوم اين است كه براى يكى از امرها علتى ذكر شود ولى براى ديگرى علتى ذكر نشده باشد مانند اينكه مولى بگويد :
وضو بگير و سپس بگويد : هرگاه بول كردى وضو بگير . د ) ان يكون الحكم خاليا عن ذكر السبب فى كلا الامرين و صورت چهارم اين
الموجز في أصول الفقه ( فارسى ) — صفحة 268
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٢٦٨