-
6 - تقسيم الواجب الى التعيينى و التخييرى ( تقسيمبندى ششم ، تقسيم واجب به تعيينى و تخييرى )
گاهى ما با واجباتى مواجه مىشويم كه داراى بدل و جايگزين هستند و مكلفين مختارند كه از بين چند فرد از مصاديق آن واجب يكى را انتخاب نموده و امتثال نمايند مانند كفاره كسى كه روزه خود را عمدا افطار كرده است كه او نسبت به سه كار مخير است 1 - آزاد كردن يك برده 2 - دو ماه روزه گرفتن 3 - اطعام 60 مسكين . كه مكلف هركدام از اين سه مورد را كه بخواهد مىتواند انجام دهد و با انجام هر مورد تكليف از او ساقط مىگردد . به اين دسته از واجبات واجب تخييرى گفته مىشود چرا كه مكلف در انتخاب مصداق و نوع عملى كه مىخواهد انجام دهد مخير است .
اما واجباتى كه معادل و جايگزينى بر ايشان وجود ندارد و بر مكلفين لازم است كه خود آن عمل را انجام دهند به واجبات تعيينى شهرت دارند مانند نماز كه معادلى برايش وجود ندارد و هيچچيزى جايگزين آن نمىشود .
الواجب التعيينى هو ما لا يكون له عدل كالفرائض اليومية واجب تعيينى آن چيزى است كه معادل و جايگزينى برايش وجود ندارد مانند نمازهاى يوميّه الواجب التخييرى هو ما يكون له عدل كخصال كفارة الافطار العمدى فى صوم شهر رمضان واجب تخييرى آن چيزى است كه برايش معادل و جايگزين وجود دارد مانند پرداخت كفاره افطار عمدى در روزه ماه رمضان حيث ان المكلف مخير بين امور ثلاثة : صوم