-
الاقوال فى المسألة
بعد از آنكه با تقسيمبندىهاى مختلف براى مقدمه واجب آشنا شديم به بيان اقوال و ديدگاههاى مختلفى كه در اين رابطه وجود دارند مىپردازيم .
بطور كلى در اين مسئله چندين نظريه وجود دارد چنان كه مرحوم مظفر در كتاب اصول فقه خود به ده نظريه در اين باب اشاره كرده است كه از آن ميان سه قول در اينجا مطرح است 1 - مقدمه واجب مطلقا واجب است و در اين مورد تفاوتى بين انواع آن وجود ندارد . 2 - مقدمه واجب مطلقا واجب نيست يعنى وجوب شرعى ندارد بلكه تنها لزوم عقلى دارد .
3 - بعضى هم نسبت به انواع مختلف مقدمه تفصيل دادهاند و در بعضى از موارد آن را واجب دانسته و در پارهاى ديگر مىگويند واجب نيست و مثلا مقدمه مفوته و عباديه را واجب مىدانند اما ساير موارد را واجب نمىدانند .
آيت اللّه سبحانى مىفرمايند : به نظر ما اساسا مقدمه واجب ، وجوب شرعى ندارد و نيازى به امر كردن شارع در اين باب نيست چرا كه هدف آمر از امر كردن اين است كه چيزى را برعهده مأمور قرار دهد و او را تحريك كرده و به انجام دادن مأمور به وادار نمايد لذا وقتى كه مولى به چيزى امر مىكند اگر مكلف در صدد اطاعت و فرمانبردارى باشد خودش مقدمات آن عمل تكليفى را انجام خواهد داد و نيازى نيست كه مولى علاوه بر امر كردن به ذى المقدمه ، يك امر ديگرى هم به مقدمه نمايد و اگر مكلف در صدد اطاعت و فرمانبردارى از امر مولى نباشد در اين صورت صادر كردن امر ديگرى به مقدمه لغو و بىفايده خواهد بود