اصوليين در اين مسئله به دو قول اختلاف نظر دارند . گروهى مقدمهء واجب را شرعا واجب مىدانند و عدهاى هم معتقدند كه مقدمهء واجب تنها عقلا واجب است و وجوب شرعى ندارد .
قبل از ورود به اصل بحث لازم است اشارهاى به انواع و اقسام مقدمات بنماييم . بطور كلى شش تقسيم براى مقدمات واجب ذكر شده است كه آنها عبارتند از : 1 - مقدمهء داخليه و خارجيه 2 - مقدمهء عقليه و شرعيه و عاديه 3 - مقدمهء وجود و صحت و وجوب و علم 4 - مقدمهء سبب و شرط و معد و مانع 5 - مقدمهء مفوته و غير مفوته 6 - مقدمهء عبادى و غير عبادى . اما تفصيل مطلب به شرح زير است :
-
مقدمهء داخلى و خارجى
منظور از مقدمهء داخلى اجزاى تشكيلدهندهء واجب است مثلا ما وقتى كه يك عمل واجبى را ( مانند نماز ) در نظر بگيريم مىبينيم كه آن عمل ، ماهيتى است كه از اجزاى متعددى تشكيل شده است مانند تكبير - قرائت - ركوع و سجود - قيام و قعود و امثال آنكه هركدام از اينها بعنوان جزئى از نماز مطرح هستند به گونهايى كه اگر قرار باشد كه نماز در خارج محقق شود حتما لازم است كه اين اجزاء وجود داشته باشند يعنى بدون اين اجزاء ، عمل واجب يعنى نماز محقق نمىشود . پس چون تحقق و وجود نماز وابسته بر اين اجزاء و اركان مىباشد هريك از اين اجزاء را مقدمهء داخليه مىنامند يعنى مقدماتى كه در داخل واجب قرار دارند و البته وجود مستقلى براى آنها فرض نمىشود يعنى مثلا ركوع وجود مستقلى در خارج از نماز ندارد كما اينكه تشهد يا قيام يا سلام يا هريك از اجزاى ديگر نماز هم وجودشان در ضمن مجموعهء مركب و در كنار