يا اين دو نفر همسر يكديگر باشند اما همسرى فاسد ! كه چنين چيزى بىمعنا خواهد بود ] .
نكته آخر اينكه آيت اللّه سبحانى در اين كتاب ، نظريهء خودشان را در بخش معاملات بيان نكردهاند كه آيا الفاظ معاملات براى اسباب وضع شده يا براى مسببات . بلكه تنها به ذكر دو صورت مسئله اكتفا كردهاند ولى بايد دانست كه بر نزاع صحيح و اعمى در باب معاملات ثمرات زيادى مترتب نمىشود مگر در موارد نادر و جزيى .
-
الامر الثانى عشر : هل المشتق حقيقة فى خصوص المتلبس بالمبدا بالفعل او الاعم منه و مما انقضى عنه المبدأ
يكى از مباحث دقيق و مهم در علم اصول ، بحث مشتق است كه در فقه هم ثمرات قابل توجهى برآن مترتب مىشود . قبل از ورود به اصل بحث لازم است معناى مشتق را بررسى نماييم .
در ادبيات ، مشتق را در برابر جامد قرار داده و مىگويند : مشتق لفظى است كه از لفظ ديگرى گرفته شده باشد مانند فعل ماضى كه از مصدر گرفته شده است و يا فعل مضارع و امر و نهى و امثال آنكه همگى مشتق نحوى هستند . اما مراد از مشتق در علم اصول ، هر مشتقى نيست كه بحث ما شامل افعال و مصادر هم بشود بلكه منظور از مشتق در اصول ، مفهومى است كه از يك ذات انتزاع مىشود ( البته با توجه به