( 1 ) است خود شنيدم كه * حسن بن على مىفرمود : به خدا سوگند بيعت شما را نمىپذيرم مگر با اين شرط كه مىگويم . پرسيدند چه شرطى ؟ فرمود : با هر كس صلح مىكنم صلح كنيد و با هر كس جنگ مىكنم جنگ كنيد .
فضل بن دكين از مغيرة بن زيد جعفى از قول مادر بزرگش براى ما نقل كرد كه مىگفته است * حسن بن على ( ع ) روز بسيار گرمى به خانهء مادر بزرگم عايشه دختر خليفه رفت .
عايشه به كنيز خود گفت : شير آميخته با آب بياور . حسن ( ع ) آن را گرفت كه بياشامد . عايشه گفت : شتابان بياشام . حسن فرمود : دوزخيان شتابان مىآشامند . [ 1 ]
فضل بن دكين از سفيان بن عيينه ، از محمد بن جحاده ، از قتادة ، از ابو السوار ضبعى براى ما نقل كرد كه * حسن بن على ( ع ) فرموده است : نامهء سرنوشت برداشته و قلم تقدير نگاشته شده است و كارهايى انجام مىپذيرد كه در نامهء سرنوشت مقدر شده است . [ 2 ]
مسلم بن ابراهيم از قاسم بن فضل ، از ابو هارون براى ما نقل كرد كه مىگفته است * به حج رفتيم . چون به مدينه رسيديم گفتيم مناسب است به حضور حسن ( ع ) پسر رسول خدا ( ص ) برويم و بر او سلام دهيم . به خانهاش رفتيم و مسير سفر را به او گفتيم . پس از آنكه از خانهاش بيرون آمديم براى هر يك از ما چهار صد درم فرستاد . به آورنده گفتيم : ما توانگريم و نيازى نداريم . گفت : محبت او را رد مكنيد . به حضورش برگشتيم و توانگرى و حال خود را به آگهى او رسانديم . فرمود : محبت مرا برمگردانيد . اين مبلغ براى شما اندك است امّا تنگدست هستم . اينك براى شما توشهيى معنوى ارزانى دارم . خداوند متعال روز عرفه به فرشتگان مباهات مىكند و مىفرمايد : اين بندگانم خاك آلوده به درگاه من آمدهاند و خود را بر رحمت من عرضه مىدارند . شما را گواه مىگيرم كه نيكوكارشان را آمرزيدم و شفاعت نيكوكاران را در مورد بدكاران پذيرفتم ، و چون روز جمعه فرا مىرسد همچنان مىفرمايد . [ 3 ]
عفان بن مسلم از حمّاد بن سلمة ، از هشام بن عروة ، از عروه براى ما نقل كرد كه * حسن بن على ( ع ) به هنگام طلوع خورشيد اين كلمات را مىخوانده است :
هامش
[ 1 ] . ابن ابى حاتم در الجرح و التعديل ، ج 8 ، ص 221 و بخارى در تاريخ الكبير ، ج 7 ، ص 325 آوردهاند ، با توجه به توضيح ابن اثير در النهاية ، ج 1 ، ص 261 ترجمه شد .
[ 2 ] . به تهذيب التهذيب ، ج 12 ، ص 123 مراجعه فرماييد .
[ 3 ] . ابن عساكر به شماره 254 از قول ابن سعد و ذهبى در سير اعلام النبلاء ، ج 3 ، ص 173 آوردهاند .