( 1 ) وكيع بن جراح و فضل بن دكين از سعيد بن عبيد طائى ، از بشير بن يسار نقل مىكنند كه مىگفته است * پاى معاذ بن جبل معيوب بود و هنگامى كه براى تعليم مردم به يمن رفت چون با مردم نماز گزارد ( در سجده و تشهد ) پايش را دراز كرد يمنيها هم چنان كردند . چون نماز تمام شد به آنان گفت : خوب كرديد كه از من پيروى كرديد . ولى ديگر اين كار را مكنيد ، زيرا من كه پاى خود را در نماز دراز كردم براى آن است كه درد مىكند .
عبيد الله بن موسى از شيبان ، از اعمش ، از شقيق نقل مىكند * پيامبر ( ص ) معاذ را به يمن گماشتند . پيامبر ( ص ) رحلت فرمودند و ابو بكر خليفه شد و او همچنان كارگزار يمن بود . در آن سال عمر امير الحاج بود . معاذ به مكه آمد و گروهى برده و غلام همراهش بودند ، عمر به او گفت : اى ابو عبد الرحمن اين بردگان و غلامان از چه كسى هستند ؟ گفت : از خود من . عمر پرسيد آنها از كجا آورداى ؟ گفت : آنها را به من هديه دادهاند . عمر گفت : از من بشنو و اطاعت كن و آنها را پيش ابو بكر بفرست ، اگر او با كمال ميل به تو بخشيد ، از تو خواهند بود . معاذ گفت : در اين مورد از تو اطاعت نمىكنم و چيزى كه به من اهداء شده است را براى ابو بكر بفرستم ؟ گويد ، چون معاذ آن شب را خوابيد ، صبح پيش عمر آمد و گفت : اى پسر خطاب مطيع تو خواهم بود ، ديشب در خواب ديدم كه مرا به زور مىكشيدند و مىبردند و به سوى آتش مىراندند و تو كمربندم را گرفته بودى . معاذ آنها را پيش ابو بكر برد و گفت : تو براى ايشان سزاوارترى . ابو بكر گفت : آنان از تو هستند . معاذ آنان را به خانهء خود برد و آنان براى نماز پشت سر معاذ به صف ايستادند . چون نماز تمام شد معاذ به سوى ايشان برگشت و گفت : براى چه كسى نماز گزارديد ؟ گفتند : براى خداوند تبارك و تعالى .
معاذ گفت : برويد آزاديد كه شما از آن خداييد .
واقدى از محمد بن صالح ، از موسى بن عمران بن منّاح نقل مىكند كه مىگفته است * به هنگام رحلت رسول خدا ( ص ) كارگزار آن حضرت بر سپاهيان معاذ بن جبل بود .
ابو الوليد هشام طيالسى از شعبه ، از حبيب نقل مىكند كه مىگفته است از ذكوان شنيدم كه مىگفت * معاذ همراه رسول خدا ( ص ) نماز مىگزارد و سپس مىآمد و براى قوم خود پيشنمازى مىكرد .
محمد بن عبد الله اسدى از سفيان ثورى و عفان بن مسلم از وهيب بن خالد و همگى ، از خالد حذاء ( كفش دوز ) ، از ابو قلابه ، از انس بن مالك نقل مىكند * رسول خدا ( ص ) فرمودهاند : داناترين امت من به حلال و حرام معاذ بن جبل است .
الطبقات الكبرى ( فارسي ) — صفحة 494
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
ص٤٩٤