( 1 ) واقدى از قول ابو حرزة يعقوب بن مجاهد ، از عبادة بن وليد ، از قول پدرش نقل مىكند * عبادة بن صامت مردى تنومند و كشيده قامت و زيبا بوده و در سال سى و چهارم هجرت در رملة كه از سرزمين شام است درگذشته است و به هنگام مرگ هفتاد و دو سال داشته و فرزندان او باقى ماندهاند . محمد بن سعد مىگويد : از كسى هم شنيدهام كه مىگفت عبادة بن صامت زنده مانده و به روزگار حكومت معاويه در شام درگذشته است . [ 1 ] و برادرش .
اوس بن صامت
برادر تنى عبادة است . اوس پسرى به نام ربيع داشته كه مادرش خولة دختر ثعلبة بن اصرم عموى اوس است . او همان بانويى است كه دربارهء شوهر خود مجادله كرد و خداوند متعال آيات آغاز سورهء مجادله را در مورد او نازل فرموده است كه مىفرمايد :
« به تحقيق كه شنيد خداوند سخن آن زن كه مجادله مىكرد با تو در كار شوهر خود و شكايت مىكرد به سوى خدا . [ 2 ] »
پيامبر ( ص ) ميان اوس بن صامت و مرثد پسر ابو مرثد غنوى عقد برادرى بست . اوس در بدر واحد و خندق و همهء جنگهاى ديگر همراه رسول خدا بوده است و روزگار درازى پس از پيامبر ( ص ) زنده بوده است ، و گفته شده است كه دورهء حكومت عثمان بن عفان را درك كرده است .
واقدى از عبد الحميد بن عمران بن ابى انس ، از پدرش نقل مىكند كه مىگفته است * نخستين كس كه در اسلام ظهار [ 3 ] كرد اوس بن صامت بود . او گاهى گرفتار حالت غش و جنزدگى مىشد و گاه به هوش بود . يك بار در حالى كه سالم بود به همسر خود خولة دختر ثعلبه گفت : « تو بر من همچو پشت مادر منى . » و سپس از اين سخن خود پشيمان شد و به
هامش
[ 1 ] . با توجه به آنكه عبادة نوهء عبادة بن صامت است اظهار نظر او دربارهء تاريخ مرگ پدر بزرگش صحيحتر است و همانطور كه مىبينيد واقدى هم روايت او را برگزيده است - م .
[ 2 ] . آيهء اول سورهء پنجاه و هشتم - مجادله - ، هشت آيهء اول اين سوره دربارهء احكام ظهار است - م .
[ 3 ] . براى اطلاع بيشتر از احكام ظهار كه ظاهرا از رسمهاى دورهء جاهلى بوده است در منابع فقهى عربى ر ك : قاضى نعمان مغربى ، دعائم الاسلام ، ج 2 ، چاپ دار المعارف مصر ، 138 قمرى ، ص 274 ، و در منابع فارسى به معتقد الاماميه ، ( از قرن هفتم هجرى ) چاپ دانشمند محترم آقاى محمد تقى دانش پژوه ، ص 447 - م .