( 1 ) جنازه را به بقيع بردند . آن روز كه ما بر جنازهء عباس در بقيع نماز گزارديم ، هرگز جمعيتى آن چنان نديده بودم و هيچ كس از مردم نمىتوانستند به تابوت نزديك شوند . حتى بنى هاشم هم از آن جدا مانده بودند و چون كنار گور بسيار ازدحام شد خودم ديدم كه عثمان به گوشهاى رفت و پاسبانان را فرستاد تا مردم را كنار بزنند و براى بنى هاشم راه بگشايند و جنازه تسليم بنى هاشم شد و آنان وارد گور او شدند و جسدش را در گور نهادند . بر سرير او برد سياه رنگى ديدم كه از شدت ازدحام مردم قطعه قطعه شده بود .
واقدى از عبيدة دختر نابل ، از عايشه دختر سعد نقل مىكند كه مىگفته است * ما در كوشك خود در ده ميلى مدينه بوديم كه فرستادهء عثمان آمد و گفت عباس درگذشته است .
پدرم سعد و سعيد بن زيد بن عمرو بن نفيل و ابو هريره حركت كردند . عايشه مىگفته است ، پدرم روز بعد برگشت و گفت : از بسيارى مردم نتوانستيم به جنازه نزديك شويم و ما را كنار زدند و حال آنكه دوست مىداشتم تابوت او را بر دوش بكشم .
واقدى از يعقوب بن محمد ، از محمد بن عبد الرحمن بن عبد الله بن ابى صعصعة ، از حارث بن عبد الله بن كعب ، از ام عمارة نقل مىكند كه مىگفته است * ما زنان انصار همگى در تشييع جنازهء عباس حاضر شديم و از نخستين كسانى بوديم كه بر او گريستيم . زنان مهاجران نخستين كه همگان مسلمان و بيعت كننده بودند ، نيز همراه ما حاضر بودند .
واقدى از ابن ابى سبرة ، از عباس بن عبد الله بن سعيد نقل مىكند * چون عباس درگذشت عثمان به بازماندگانش پيام داد كه اگر ميل داشته باشيد به من اجازه دهيد در مراسم غسل او حاضر باشم و آنان به او اجازه دادند . حاضر شد و گوشهء خانهء نشست و جنازهء عباس را على عليه السّلام و عبد الله و عبيد الله و قثم پسران عباس غسل دادند ، و زنان بنى هاشم يك سال عزادار بودند .
واقدى از عبد العزيز بن محمد ، از عباس بن عبد الله بن معبد ، از عكرمه ، از ابن عباس نقل مىكند * عباس وصيت كرد او را در بردى يمنى كفن كنند و گفت : پيامبر ( ص ) هم در چنان بردى كفن شدند .
واقدى از ابن ابى سبرة ، از عبد المجيد بن سهيل ، از عيسى بن طلحه نقل مىكند كه مىگفته است * عثمان را ديدم در بقيع بر جنازهء عباس تكبير مىگويد و نماز مىگزارد و بقيع گنجايش مردم را نداشت و مردم به منطقهء حشان هم رسيده بودند و هيچ يك از مردان و زنان و كودكان از شركت در تشييع جنازهء عباس خوددارى نكرده بودند .
الطبقات الكبرى ( فارسي ) — صفحة 26
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
ص٢٦