( 1 ) نكردند . عباس بن عبد المطلب گفت : اى مردم رسول خدا ( ص ) رحلت فرمودند و ما پس از آن حضرت خورديم و آشاميديم ، ابو بكر مرد و پس از او خورديم و آشاميديم . و از مرگ چاره نيست . از اين خوراك بخوريد و عباس دست دراز كرد و خورد و مردم دست دراز كردند و خوردند و آن گاه معنى سخن عمر را فهميدم كه مىگفت قريش سران مردماند .
معلى بن اسد از وهيب ، از داود بن ابى هند ، از عامر نقل مىكند * عباس در كارى نسبت به عمر اصرار و پافشارى كرد و به عمر گفت : اى امير مؤمنان اگر عموى موسى ( ع ) پيش تو بيايد نسبت به او چه مىكنى ؟ گفت : به خدا سوگند نسبت به او نيكى خواهم كرد .
عباس گفت : من عموى محمد پيامبر ( ص ) هستم . عمر گفت : ابى ابو الفضل نظر تو چيست ؟ و حال آنكه سوگند به خدا پدر تو در نظر من محبوبتر از پدرم خودم هست ، و به خدا مىدانم كه او در نظر رسول خدا محبوبتر از پدر من بوده است و به همين جهت است كه محبت رسول خدا را بر محبت خود برمىگزينم و ترجيح مىدهم .
عارم بن فضل از حماد بن سلمه ، از على بن زيد ، از حسن بصرى نقل مىكند * يك بار پس از اينكه عمر بيت المال را ميان مردم بخش كرد ، چيزى از آن باقى ماند . عباس به عمرو مردم گفت : اگر عموى موسى ( ع ) ميان شما بود آيا او را گرامى مىداشتيد ؟ گفتند : آرى عباس گفت : من به گرامىداشت سزاوارترم زيرا كه عموى پيامبرتانم . عمر با مردم در اين باره گفتگو كرد و بقيهاى كه مانده بود به او پرداختند .
فضل بن دكين از زهير بن معاويه ، از ليث ، از مجاهد ، از على بن عبد الله بن عباس نقل مىكند كه مىگفته است * عباس به هنگام مرگ خود هفتاد برده آزاد كرد .
واقدى از خالد بن قاسم بياضى ، از شعبه آزاد كردهء ابن عباس نقل مىكند كه ابن عباس مىگفته است * عباس تا هنگام مرگ كشيده قامت بود . [ پشتش خميده نشده بود . ] و مىگفت هنگامى كه عبد المطلب درگذشت از من راستقامتتر بود . عباس روز جمعه چهاردهم رجب سال سى و دوم هجرت به روزگار حكومت عثمان بن عفان در سن هشتاد و هشت سالگى درگذشت و او را در بقيع در مقبرهء خاندان هاشم دفن كردند . خالد بن قاسم مىگويد : على بن عبد الله بن عباس را هم راست قامت و خوش اندام ديدم و با آنكه پير سالخوردهاى بود ، خميدگى در قامت نداشت .
واقدى از ابن ابى حبيبه ، از داود بن حصين ، از عكرمه ، از ابن عباس نقل مىكند كه مىگفته است * عباس پيش از آنكه پيامبر ( ص ) به مدينه هجرت فرمايند ، مسلمان شده بود .
الطبقات الكبرى ( فارسي ) — صفحة 24
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
ص٢٤