( 1 ) افراد بنى ساعده است عقد برادرى بست و او عقد برادرى را تا پاى مرگ پذيرفت ، ولى محمد بن عمر واقدى اين موضوع را انكار كرده و گفته است موضوع بستن عقد برادرى تا پيش از جنگ بدر بوده و پس از آنكه آيات مربوط به ميراث نازل شد ، منتفى گرديد و ابو ذر پس از اينكه مسلمان شد ، به سرزمين قوم خود برگشت و همان جا مقيم بود تا جنگ بدر و احد و خندق گذشت و سپس به مدينه و حضور پيامبر رسيد .
محمد بن فضيل از مطرف ، از ابى الجهم ، از خالد بن وهبان كه پسر خالهء ابو ذر است نقل مىكند كه ابو ذر مىگفته است * پيامبر به من فرمودند : اى ابو ذر در چه حال خواهى بود هنگامى كه با اميرانى برخورد كنى كه غنايم و مال خدا را به خود اختصاص دهند ؟ گفتم :
سوگند به كسى كه تو را به حق مبعوث فرموده است ، در آن حال با شمشير خود چندان ضربه مىزنم تا نوبت او برسد . فرمودند : آيا به كارى بهتر از اين راهنماييت كنم ؟ صبر و شكيبايى كن تا به من ملحق شوى .
هشيم از حصين ، از زيد بن وهب نقل مىكند كه مىگفته است * از ربذه گذشتم ناگاه به ابو ذر برخوردم ، گفتم : چه چيز موجب شده در اين جا منزل كنى ؟ گفت : در شام بودم با معاويه در مورد اين آيه كه مىفرمايد « آنان كه سيم و زر را مىاندوزند و آن را در راه خدا انفاق نمىكنند . [ 1 ] » اختلاف پيدا كرديم . او مىگفت : اين آيه در مورد اهل كتاب نازل شده است ، و من گفتم : در مورد ما و ايشان نازل شده است و در اين باره ميان من و او بگو مگويى صورت گرفت ، او نامه به عثمان نوشت و از من شكايت كرد . عثمان براى من نوشت تا به مدينه آيم و چون به مدينه آمدم مردم دربارهام بسيار سخن گفتند ، گويى پيش از آن مرا نديده بودند و چون اين سخنان به گوش عثمان رسيد ، گفت : اگر مىخواهى از ما فاصله بگير و به جاى نزديكى برو و اين موضوع سبب شد كه عثمان مرا اين جا منزل دهد و اگر غلامى حبشى را بر من امير كند هر آينه سخنش را خواهم شنيد و اطاعت خواهم كرد . [ 2 ]
يزيد بن هارون از هشام بن حسان ، از محمد بن سيرين نقل مىكند * پيامبر ( ص ) به
هامش
[ 1 ] . بخشى از آيهء 34 سورهء نهم - توبه - م .
[ 2 ] . موضوع تبعيد جناب ابو ذر نخست به شام و سپس به ربذه و رفتار ناپسنديده عثمان و امويان با او در كتابهاى سيره و تاريخ به تفصيل آمده است و نبايد فقط به اين گونه روايات قناعت كرد . مثلًا براى اطلاع از نظر قاضى عبد الجبار و سيد مرتضى در اين باره بحث مفصل ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغه ، ج 3 ، چاپ محمد ابو الفضل ابراهيم ، مصر 1959 ، ص 52 - 59 ، مراجعه فرماييد - م .