( 1 ) گفته شده است نخستين كس ابو الهيثم بن تيهان يا اسعد بن زاره بودهاند .
واقدى از ابو بكر بن عبد الله بن ابى سبرة ، از سليمان بن سحيم نقل مىكند كه مىگفته است * دو قبيلهء اوس و خزرج دربارهء اينكه شب بيعت عقبه كدام كس نخست با پيامبر ( ص ) بيعت كرده است با يك ديگر تفاخر مىكردند ، سرانجام گفتند هيچ كس به اين موضوع داناتر از عباس بن عبد المطلب نيست و از او پرسيدند . او گفت : آرى ، هيچ كس در اين باره از من داناتر نيست . نخستين كس كه در آن شب دست بر دست رسول خدا نهاد اسعد بن زراره بود .
پس از او براء بن معرور و پس از او اسيد بن حضير . [ 1 ]
عبد الله بن نمير و اسباط بن محمد و اسحاق بن يوسف ازرق از زكرياء بن ابى زائدة ، از عامر شعبى نقل مىكنند كه مىگفته است * پيامبر ( ص ) براى بيعت با هفتاد تن انصار در عقبه و زير درختى كه آن جا بود با عباس بن عبد المطلب كه مردى خردمند بود تشريف فرما شد .
عباس گفت : سخنگوى شما سخن بگويد و خطبه را مختصر كند كه جاسوسانى از مشركان بر شما گماردهاند ، و اگر بر اين كار شما آگاه شوند ، شما را رسوا مىكنند . سخنگوى انصار كه ابو امامه اسعد بن زراره بود گفت : اى محمد ( ص ) نخست آنچه براى خداى خود از ما مىخواهى بخواه و سپس براى خود هر چه مىخواهى بگوى و پس از آن آنچه براى اصحاب خود مىخواهى بيان فرماى . آنگاه به ما خبر بده كه اگر چنان كنيم ، خداوند چه ثوابى به ما عنايت مىفرمايد و شما براى ما چه پاداشى منظور مىداريد ؟ پيامبر فرمود : براى پروردگار خود از شما مىخواهم كه او را بپرستيد و هيچ چيزى را شريك و همتاى او قرار ندهيد و براى خودم و يارانم از شما مىخواهم كه ما را پناه و يارى دهيد و از آنچه خود و خاندان خود را حفظ مىكنيد ما را هم حفظ و از ما دفاع كنيد . اسعد بن زراره گفت : چون اين چنين كنيم براى ما چه خواهد بود ؟ فرمود : بهشت . اسعد گفت : آنچه فرمودى براى تو خواهد بود . اسحاق بن يوسف مىگفته است ، شعبى هر گاه اين سخن را نقل مىكرد مىگفت :
هرگز پيران و جوانان خطبهاى به اين كوتاهى و به اين بلاغت و رسايى نشنيدهاند .
على بن عيسى بن عبد الله بن حارث بن نوفل از پدرش عيسى ، از عمويش اسحاق ، از پدرش عبد الله بن حارث بن نوفل بن حارث بن عبد المطلب نقل مىكند * چون قريش براى جنگ بدر حركت كردند و به مرّ الظهران رسيدند ، ابو جهل از خواب برجست و فرياد
هامش
[ 1 ] . اسعد و براء از قبيلهء خزرجاند و اسيد از قبيلهء اوس است . شرح حال هر سه در نقيبان دوازدهگانهء انصار گذشت - م .