( 1 ) عمواس در شام درگذشت و اعقابى از او باقى نمانده است . [ 1 ] عبد الله كه دانشمند بود و هموست كه به حبر مشهور است و پيامبر ( ص ) براى او دعا فرمودند و او در طائف درگذشته و اعقاب او باقى هستند . [ 2 ] عبيد الله كه مردى بخشنده و سخاوتمند و توانگر بود و در مدينه درگذشته است و نسل او باقى است . عبد الرحمن كه در شام درگذشته است و نسلى از او باقى نيست . قثم كه شبيه پيامبر ( ص ) بود و براى جهاد به خراسان رفت و در سمرقند درگذشت و نسلى از او باقى نيست . معبد كه در افريقا شهيد شد و نسل او باقى هستند و ام حبيبة دختر عباس كه مادرشان لبابة كبرى دختر حارث بن حزن بن بجير بن هزم بن رويبة بن عبد الله بن هلال بن عامر بن صعصعة بن معاوية بن بكر بن هوازن بن منصور بن عكرمة بن خصفة بن قيس بن عيلان بن مضر است و به كنيهء خود ام الفضل مشهور است .
دربارهء اين فرزندان ام الفضل از عباس ، عبد الله بن يزيد هلالى [ 3 ] چنين سروده است :
« هيچ بانوى نجيبى از مردى در كوه و دشت نمىشناسى كه همچون اين شش فرزند ام الفضل زاييده باشد ، گرامى باش به آن از نرينه و مادينه . » [ 4 ]
هشام بن محمد بن سائب كلبى از قول پدرش براى ما نقل كرد كه مىگفته است * هرگز نديدهايم فرزندان پدر و مادرى گورهايشان از يك ديگر دور تر از گورهاى فرزندان عباس و ام الفضل باشد .
عباس فرزندانى هم از غير ام الفضل داشته است كه عبارتاند از : كثير كه مردى فقيه و محدث بوده است و تمّام كه از نيرومندان روزگار خود بوده است و دو دختر به نامهاى صفيّه و اميمة كه مادرشان كنيز بوده است و حارث كه مادرش حجيلة دختر جندب بن ربيع بن عامر بن كعب بن عمرو بن حارث بن كعب بن عمرو بن سعد بن مالك بن حارث بن تميم بن سعد بن هذيل بن مدركة بن الياس بن مضر بن نزار است . نسل حارث باقى هستند و از جملهء ايشان سرىّ بن عبد الله فرماندار يمامه است ، امروز از نسل كثير و تمّام كسى باقى
هامش
[ 1 ] . طاعون عمواس كه از نواحى شام است ، در سال هيجدهم هجرت به روزگار عمر اتفاق افتاده و شرح آن در غالب كتابهاى تاريخ آمده است - م .
[ 2 ] . شرح حال عبد اللّه بن عباس بن تفصيل در صفحات آخر جلد دوم ضمن شرح حال جمع كنندگان قرآن آمده است - م .
[ 3 ] . نام او را در معجم مرزبانى و الموتلف و المختلف آمدى و الشعر و الشعراى ابن قتيبه پيدا نكردم . در عقد الفريد ، ج 2 ، ص 468 مىنويسد فرماندار ارمنيه بوده است - م .
[ 4 ] .ما ولدت نجيبة من مخل * بسجيل تعلمه او سهل
كستّه من بطن ام الفضل * اكرم بها من كهلة و كهل