مقدمهء مترجم
( 1 ) بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
الحمد للّه رب العالمين و الصلاة و السلام على خير خلقه محمد و آله الطيبين الطاهرين .
معرفى مؤلف كتاب
محمد بن سعد بن منيع كه داراى كنيه ابو عبد الله و بيشتر معروف به ابن سعد و كاتب واقدى است ، به گفته بسيارى از تذكره نويسان به سال 168 هجرى ، برابر 784 ميلادى در شهر بصره ديده به جهان گشوده است ، و به روز يكشنبه چهارم جمادى الآخره 230 هجرى برابر شانزدهم فوريه 845 ميلادى در سن شصت و دو سالگى در شهر بغداد ديده از جهان فرو بسته و در گورستان دروازه شام به خاك سپرده شده است [ 1 ] .
به گفته مرحوم حاج شيخ عباس قمى كه خود محدثى خبير است ، محمد بن سعد بيشتر به ابن سعد مشهور است و نزد محدثان اين شهرت به او اختصاص دارد . [ 2 ] منيع ، كه پدر بزرگ ابن سعد است از بردگان آزاد كرده حسين بن عبد الله بن عبيد الله بن عباس در گذشته به سال 140 يا 141 بوده است و از وابستگان او شمرده مىشده است ، و بدين سبب ابن سعد به هاشمى هم معروف است و اين لقب در بسيارى از منابع به صورت « مولى بنى هاشم » براى او آمده است . [ 3 ]
برخى او را منسوب به قبيله بنى زهرة دانستهاند و به او لقب زهرى ( به سكون ه ) دادهاند كه سمعانى و ابن خلكان از آن جملهاند ، احسان عباس هم در مقدمه خود بر طبقات چاپ بيروت از آن دو پيروى كرده است . [ 4 ] گروهى از تذكره نويسان اين نسبت را صحيح ندانستهاند ، خاورشناسان هم در اين باره اختلاف نظر
هامش
[ 1 ] . تاريخ ميلادى از بروكلمن ، تاريخ الادب العربى ، ج 3 ، ترجمه دكتر عبد الحليم نجّار ، چاپ جامعة الدول العربيه ، ص 19 ، و زركلى ، الاعلام ، ج 7 ، بيروت ، بدون تاريخ ، چ 3 ، ص 6 گرفته شد .
[ 2 ] . محدث قمى ، الكنى و الالقاب ، ج - ابن ، ابو ، صيدا ، 1357 ق ، ص 295 .
[ 3 ] . خطيب ، تاريخ بغداد ، ج 5 ، مدينه ، بدون تاريخ ، ذيل شماره 2844 ، ص 321 .
[ 4 ] . سمعانى ، الانساب ، چاپ مارگليوث ، بريل ، 1912 ميلادى ، ص 470 ، ابن خلكان ، وفيات الاعيان ، ج 3 ، چاپ محمد