( 1 ) در آيات قرآنى شماره آيه و سوره مشخص و در پا برگهاى و گاهى در متن ثبت شد و چون دسترسى به قرآن مجيد آسان است عين آيه را نياوردم و بايد در نظر داشت كه شماره گذارى آيات در چاپهاى گوناگون گاهى سه يا چهار شماره اختلاف دارد ، معجم المفهرس لالفاظ القرآن الكريم استاد محمد فواد عبد الباقى ملاك كار اين بنده بوده است . گاهى درباره تفسير آيات و مسائل مربوط به آن براى اينكه خواننده از نظر بزرگان مكتب تشيع آگاه شود به تفاسير على بن ابراهيم قمى ، تبيان شيخ طوسى ، مجمع البيان طبرسى ، روح الجنان ابو الفتوح رازى ، برهان سيد هاشم بحرانى ، البيان آية الله خويى رضوان الله تعالى عليهم اجمعين كه در دسترس اين بنده بوده مراجعه شده و ديدگاههاى آنان به اختصار در پابرگها نوشته شده است .
متن اشعار عربى را در پابرگها آوردم تا براى كسانى كه بخواهند اصل شعر را بدانند در دسترس باشد و اگر نارسايى و كاستى در ترجمه باشد اهل علم بتوانند دريابند و اصلاح كنند . با مراجعه به كتابهايى مانند طبقات الشعرا جمحى و ابن معتزّ و معجم الشعراء مرزبانى و الموتلف و المختلف آمدى و الشعر و الشعراء ابن قتيبة و عقد الفريد ابن عبد ربه و شرح قصائد خطيب تبريزى ، آگهىهاى كوتاهى درباره شاعر نوشتم و اگر ديوان شاعر در اختيارم بود از مراجعه خوددارى نشد ، با اين همه در كمال خلوص اقرار مىكنم كه نارسايىهايى در ترجمه اشعار ديده خواهد شد و اميدوارم از راهنمايى استادان بهرهمند شوم .
اگر لازم بوده است اطلاعى درباره راوى روايتى داده شود با مراجعه به كتابهاى رجال سنى و شيعه مانند لسان الميزان ابن حجر و ميزان الاعتدال ذهبى و اسد الغابة ابن اثير و اصابه ابن حجر و جلدهاى ديگر طبقات و رجال نجاشى و كشّى و الفهرست شيخ طوسى و نظاير آنها توضيح مختصرى داده شده است .
براى توضيح درباره نامهاى جغرافيايى به صورة الارض ابن حوقل و فتوح البلدان بلاذرى و معجم البلدان ياقوت و تقويم البلدان ابو الفداء و دانشنامه ايران و اسلام و دائرة المعارف بزرگ اسلامى مراجعه شد .
اگر تاريخ موضوعى با آنچه ميان شيعه متداول است اختلافى داشته است به كتابهايى چون تاريخ يعقوبى و اثبات الوصيه مسعودى و بخش تاريخ اصول كافى و ارشاد مفيد و اعلام الورى طبرسى و بحار الانوار مجلسى ارجاع داده شده است .
در باره نام داروها به قانون ابن سينا و هداية المتعلمين اخوينى و المعتمد ملك مظفر تركمانى مراجعه داشتهام ، در نگارش همزه كلمه « ابن » و كنيهها مقيد به قواعد عربى نبودهام .
گاه به مناسبت مسائل اعتقادى در گزينش واژه فارسى معادل واژه عربى اندك تصرفى را روا دانستهام ، مانند مواردى كه نسبت بىهوشى و غش كردن و مسحور شدن به حضرت ختمى مرتبت داده شده است ، و با توجه به اينكه پيامبر بزرگوار از نوشتن خوددارى مىفرمودهاند ، هر كجا در متن عربى به آن حضرت نسبت نگارش داده شده است به افعال مجهولى نظير « دستور داده شد » ترجمه شد .
در بيشتر موارد براى حضرت ختمى مرتبت و ديگر معصومان به قصد كمترين اداى احترام فعل مفرد را به صورت جمع ترجمه كردهام .
الطبقات الكبرى ( فارسي ) — صفحة مقدمه 19
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
صمقدمه ١٩