( 1 )
هدف و روش ترجمه
هدف و خواسته اين بنده از ترجمه كتاب طبقات كه به هر صورت و با آنچه گفته شد از كتابهاى مرجع استوار و كهنترين مجموعه در شرح حال ياران مهاجر و انصار رسول خدا ( ص ) و تابعان و محدثان تا پايان دهه سوم قرن سوم هجرى است ، اين بوده است كه جوانان ارجمند و عموم مردم فارسى زبان كه نمىتوانند از كتابهاى مرجع عربى استفاده كنند بهرهيى ببرند ، به ويژه كه عموم كتابهاى مرجع در اين باره به زبان عربى است و فراهم آورندگان آن كتابها عموما از اهل سنتاند ، براى نمونه استيعاب ابن عبد البر و اسد الغابه ابن اثير و اصابة ابن حجر را مىتوان نام برد كه از ميان آنها طبقات به سبب قدمت و پيشگامى محمد بن سعد از ارزش بيشترى برخوردار است و تعصب او هم به نسبت از ديگران كمتر است . بديهى است كه اين ترجمهها براى اهل علم كه خود از اصل كتاب بهره مىبردند در خور اهميت نيست و اميدوارم كه از ارشاد و راهنمايى خوددارى نفرمايند كه ترجمه اين گونه كارهاى بزرگ خالى از اشتباه و كاستىهاى فراوان نخواهد بود .
در اين جا تذكر اين نكته لازم است كه بسيارى از روايات اين مجموعههاى بزرگ ممكن است از چند جهت سست و با يك ديگر در تعارض باشد و نبايد بدون در نظر گرفتن علوم مربوط به حديث و درايه و رجال و به صرف اينكه مطلبى در روايتى آمده است به آن استناد و به اصطلاح اتخاذ سند كرد ، آن چنان كه بسيارى از خاورشناسان با بىاطلاعى و گاه بىانصافى بدون بررسى جهات لازم پارهيى از اين روايات را ملاك اظهار نظر و غرضورزى قرار دادهاند ، به هر حال خوانندگان گرامى بايد بدانند كه موضوع پذيرش اخبار كارى بسيار دقيق و دشوار است ، البته درباره اخبار تاريخ و امور پسنديده اخلاقى و سنن همراه با نوعى گذشت و تسامح بوده است و مناسب است در اين باره به كتابهايى چون معرفة علوم الحديث حاكم ابو عبد الله نيشابورى در گذشته به سال 405 هجرى و مقدمه احمد بن حسين بيهقى در گذشته به سال 458 بر دلائل النبوه مراجعه كرد .
روش ترجمه
هر چند از جهاتى بهتر اين بود كه سلسله اسناد روايات حذف و به نقل يك راوى بسنده شود ولى با توجه به اينكه متن عربى كتاب طبقات كمياب و در اين روزگار بسيار گران است به اشاره برخى از استادان دانشمند و دوستان فرزانه قرار شد كه سلسله اسناد در ترجمه حذف نشود ، اما بايد توجه داشت كه نقل سلسله اسناد به شدت از شيرينى و استوارى ترجمه مىكاهد ، به ويژه كه گاه سلسله اسناد چند سطر و موضوع روايت فقط چند كلمه است ، اميد است خوانندگان گرامى اين موضوع را تحمل فرمايند ، اين مسأله در جلدهاى اول و دوم و سوم بيشتر است و در مجلدات بعد اندك اندك كاسته مىشود .