( 1 ) نسبت كم نيست و در طبقات نقل قول كسانى چون ابو هريره ، عمرو عاص ، مغيرة بن شعبه ، سمرة بن جندب ، عروة بن زبير و دهها شخص ديگر كه از اين دست شمرده مىشوند ، ديده مىشود كه بايد در پذيرفتن گفتههاى آنان احتياط كرد كه مبادا از حقيقت منحرف شد .
با اين همه طبقات از كتابهايى است كه بزرگان مكتب تشيع هم به آن مراجعه داشتهاند و براى نمونه مىتوان به رجال نجاشى مراجعه كرد كه در شرح حال ابو رافع از طبقات نقل قول مىكند و در حواشى و تعليقاتى كه وسيله استادان معاصر شيعى بر كتابهاى تاريخى و رجال نوشته شده است ناچار از مراجعه بسيار به طبقات بودهاند . [ 1 ]
تذكر اين چند نكته هم براى خوانندگان گرامى بدون فايده نيست ، از اين جهت كه چون پارهيى از عيوب را گفتم از هنرش نيز بازگو كنم . امانت محمد بن سعد بن منيع چنان است كه مكرر مىبينيم شك و ترديد را نقل كرده است ، مثلا ضمن نقل اخبار جنگ خيبر مىگويد : « موسى بن داود از ليث بن سعد و به خواست خداوند و اگر اشتباه نكنم از سعيد بن سعيد مقبرى چنين نقل مىكند . » [ 2 ] در موضوع تقسيم چند درمى كه در بيمارى آن حضرت به فرمان ايشان تقسيم شد مىگويد : سعيد بن منصور از يعقوب بن عبد الرحمان از ابىّ از پدرش يا از عبيد الله بن عبد اللّه و اين شك از يعقوب است چنين مىگويد . . . [ 3 ]
او در طبقات روايات فراوانى از حضرت امامان شيعه سلام الله عليهم ، به ويژه از حضرت سجاد و حضرت باقر و حضرت صادق نقل مىكند و براى امير المؤمنين على ( ع ) جمله دعائيه « صلوات الله عليه و بركاته » را به كار برده است ، همچنين روايت ثقلين را در مبحث نزديك شدن رحلت پيامبر ( ص ) به نقل از ابو سعيد خدرى كاملا منطبق با عقيده شيعه بيان مىكند كه چنين است : « و انّى تارك فيكم الثقلين كتاب الله و عترتى ، كتاب الله حبل ممدود من السماء الى الارض و عترتى اهل بيتى و انّ اللطيف الخبير اخبرنى انّهما لن يفترقا حتى وردا علىّ الحوض ، فانظروا كيف تخلفونى فيهما » ، [ 4 ] « و من ميان شما دو چيز بسيار گرانمايه به جا مىگذارم ، كتاب خدا و عترتم را ، كتاب خدا ريسمان هدايتى است كه از آسمان تا زمين كشيده است و عترت من كه اهل بيت منند ، پروردگار مهربان آگاه مرا خبر داده است كه اين دو از يك ديگر جدا نمىشوند تا كنار كوثر پيش من آيند ، پس نيك بنگريد كه پس از من با آن دو چگونه رفتار خواهيد كرد » .
هامش
[ 1 ] . براى نمونه به تعليقات سودمند استادان محقق ، محمد صادق و حسين آل بحر العلوم به رجال سيد بحر العلوم ، ج 2 ، چاپ نجف ، 1385 ق ، ص 422 و تعليقات استاد فقيد جلال الدين محدث ارموى بر الغارات ثقفى ، ج 2 ، ص 1004 مراجعه فرماييد .
[ 2 ] . طبقات ، ج 1 ، چاپ احسان عباس ، ص 115 و 112 و ج 2 ، ص 238 .
[ 3 ] . مأخذ پيشين .
[ 4 ] . لطفا به طبقات ، ج 2 ، چاپ ادوارد سخو ، 1325 ق ، بخش 2 ، ص 2 مراجعه فرماييد .