( 1 ) آمده است .
بخش دوم جلد سوم درباره انصار شركت كننده در جنگ بدر است و شرح حال دويست و پنجاه و پنج تن در اين بخش آمده است ، محمد بن سعد اين اشخاص را طبقه نخستين از انصار قرار داده و اين مبحث با شرح زندگى سعد بن معاذ آغاز مىشود ، در اين جلد شرح حال برخى از مهاجران و انصار مانند امير المؤمنين على عليه السلام و ديگر جانشينان پيامبر ( ص ) و سعد بن معاذ و ابو ايوب انصارى بسيار مفصل است و درباره برخى ديگر فقط به يكى دو سطر بسنده كرده است .
جلد چهارم هم داراى دو بخش است ، بخش نخست شرح حال گروهى از پيشگامان مهاجر و انصار است كه در جنگ بدر شركت نداشتهاند ، مانند جناب جعفر طيار و سلمان و ابو ذر و عباس بن عبد المطلب و امثال ايشان و شرح حال يكصد و يك تن را در بر دارد اين بخش با شرح حال عباس آغاز مىشود و چنين به نظر مىرسد كه مربوط به قدرت بنى عباس و حكومت آنان به هنگام تنظيم كتاب است ، بخش دوم جلد چهارم درباره كسانى است كه پيش از فتح مكه مسلمان شدهاند و شرح حال يكصد و پنجاه و هفت شخص در آن مطرح شده است .
جلد پنجم كه مفصلترين مجلد در چاپ ادوارد سخو و همكاران اوست داراى يك بخش است كه شرح حال 825 شخص از اصحاب و تابعانى را كه در مكه و مدينه و طائف و يمن و يمامه و بحرين بودهاند در بر دارد . شرح حال حضرت سجاد و حضرت باقر عليهما السلام هم در همين جلد آمده است و بيشتر افتادگيها در همين جلد است ، و اميدوارم با مراجعه به چاپ تازه بيروت توفيق يار باشد كه در ترجمه ، اين افتادگيها تا آنجا كه ممكن باشد جبران شود .
جلد ششم هم فقط داراى يك بخش و دويست و نود و يك صفحه است كه در آن اصحاب حديث مقيم كوفه معرفى شدهاند و شرح حال يك هزار و ده شخص در آن آمده است ، اين جلد با نام امير المؤمنين على عليه السلام شروع مىشود .
جلد هفتم داراى دو بخش است ، بخش نخست 166 صفحه و شامل شرح حال سيصد و سيزده شخص و بخش دوم 207 صفحه و شامل شرح حال هشتصد و شصت شخص از اصحاب حديث است كه در بصره و بغداد و شهرهاى شام و مصر و خراسان بودهاند . در اين جلد درباره گروهى از محدثان فقط به نوشتن نام و كنيه بسنده كرده است و فقط شرح حال گروهى از محدثان برجسته مانند حسن بصرى ، انس بن مالك ، احنف بن قيس و امثال ايشان به تفصيل آمده است .
جلد هشتم داراى يك بخش و سيصد و شصت و پنج صفحه است و در آن شرح حال ششصد و سى تن از بانوان آمده است . محمد بن سعد در اين جلد نخست چگونگى بيعت حضرت ختمى مرتبت را با زنان آورده است . آن گاه با شرح حال خديجه ( س ) اين بخش را آغاز كرده است ، سپس شرح حال حضرت فاطمه ( ع ) و ديگر دختران گرامى حضرت ختمى مرتبت و عمهها و دختر عموها و همسران آن حضرت و پارهيى از مسائل وابسته مانند چگونگى حجاب و سفر حج پيامبر ( ص ) همراه همسرانش بررسى شده است ، پس از آن شرح حال زنان مهاجر آمده است و با شرح حال فاطمه دختر اسد مادر گرامى
الطبقات الكبرى ( فارسي ) — صفحة مقدمه 12
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
صمقدمه ١٢