( 1 ) است از اين چاپ بهره بگيرم .
طبقات ابن سعد به كوشش تنى چند از شاگردان برجسته محمد بن سعد تدوين شده است ، چنين گفتهاند كه نخستين تدوين آن به همت حسين بن فهم صورت گرفته است ، حسين بن فهم در گذشته به سال 289 هجرى است . [ 1 ] ابن عساكر در كتاب تاريخ دمشق از همين نسخه بهره گرفته است و در شرح حال حضرت امام حسين عليه السلام در اين باره تصريح كرده است . تدوين ديگر به كوشش يكى ديگر از شاگردان ابن سعد به نام حارث بن ابى اسامه است كه به سال 282 هجرى در گذشته است . [ 2 ] طبرى در كتاب تاريخ خود از اين تدوين استفاده كرده است به عنوان مثال مىتوان به صفحات 214 و 215 جلد نهم تاريخ طبرى ، چاپ محمد ابو الفضل ابراهيم ، مصر مراجعه كرد . ميان علماى بزرگ شيعه ، ابو العباس نجاشى در كتاب رجال خود در شرح حال ابو رافع روايت خود را از طبقات از تدوين حارث و حسين بن فهم نقل كرده است . [ 3 ]
تدوين و روايت ديگرى كه از طبقات در دست بوده است به همت ابن ابى الدنيا از شاگردان و پيوستگان محمد بن سعد فراهم آمده است ، ابن ابى الدنيا در گذشته به سال 282 هجرى است . [ 4 ] و نسخهيى از آن در سه جزء در اختيار ابن عبد البر بوده است . [ 5 ] با مقايسه كتاب مقتل امام على بن ابى طالب عليه السلام به قلم ابن ابى الدنيا كه به تازگى به همت آقاى محمد كاظم محمودى منتشر شده است ، با مطالب ابن سعد در طبقات مىتوان از بهرهگيرى فراوان ابن ابى الدنيا از ابن سعد آگاه شد . تدوين ديگر از ابن حيويه ( ظاهرا محمد بن عباس بن زكريا بن حيويه ) در گذشته به سال 382 هجرى به گفتهء خطيب در تاريخ بغداد است [ 6 ] كه همين تدوين مورد استفاده ابن سيد الناس و ذهبى در تاريخ الاسلام و ابن حجر در اصابه بوده است و همين تدوين يا نسخه كه روايت ابن حيويه از حارث بن ابى اسامه است زير بناى چاپ ادوارد سخو و همكارانش بوده است . [ 7 ]
محتويات طبقات
در كتاب طبقات اطلاعاتى درباره حدود چهار هزار و دويست و پنجاه شخص كه از آغاز اسلام تا دهه
هامش
[ 1 ] . ذهبى ، ميزان الاعتدال ، ج 1 ، چاپ على محمد بجاوى ، مصر ، 1382 ق ، ص 545 .
[ 2 ] . تاريخ بغداد ، ج 8 ، ص 218 .
[ 3 ] . ابو العباس نجاشى ، رجال ، چاپ حضرت آقاى سيد موسى شبيرى زنجانى ، قم ، 1407 ق ، ص 4 .
[ 4 ] . ابن شاكر كتبى ، فوات الوفيات ، ج 1 ، چاپ محمد محيى الدين عبد الحميد ، مصر ، بى تاريخ ، ص 494 .
[ 5 ] . دائرة المعارف بزرگ اسلامى ، ج 3 ، ص 681 .
[ 6 ] . خطيب بغدادى ، تاريخ بغداد ، ج 3 ، ص 122 و ابن سيد الناس ، عيون الاثر ، ج 2 ، چاپ دار المعرفه ، بيروت ، بىتاريخ ، ص 345 .
[ 7 ] . طبقات ، ج 1 ، چاپ دكتر احسان عباس ، بيروت ، ص 19 و ج 7 ، بخش 2 ، چاپ سخو .