( 1 ) مىورزيدند ، و هم گفته شده است كه اين آيه منسوخ گرديده است يا اينكه نهى از قتال مربوط به ماههاى حرام است . زيرا در آيهء ديگرى ميفرمايد
وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ *
: « و كار زار كنيد با ايشان تا نباشد فتنه » بخشى از آيه 190 سوره دوم و مخصوصا كه اين آيه بعد از واجب شدن جهاد نازل شده است . و چون مدتى از هجرت رسول خدا گذشت و خداوند نعمت خود را ارزانى داشت و گروههاى زيادى پيرو آن حضرت شدند و عدهء مسلمانان زياد شد حكم جهاد كه قبلا واجب نبود بلكه مباح بود واجب گرديد و اين آيات نازل شد .
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ وَ هُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
« نوشته شد بر شما كارزار كردن و آن مشقت است براى شما و شايد كه ناخوش داريد چيزى را و آن بهتر باشد بر شما » آيات 213 و 214 سورهء دوم . و آيهء
إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
« بدرستى كه خدا خريد از گروندگان جانها و اموالشان را به آنكه ايشان را بهشت باشد ، كارزار مىكنند در راه خدا » بخشى از آيهء 113 سورهء 9 ، و آيات ديگر را هم آورده است .
ابن عباس مىگويد آياتى از قبيل
وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ *
« و روى بگردان از مشركان » [ 47 ] و
فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ
« پس عفو كنيد و در گذريد تا بياورد خدا فرمانش را » بخشى از آيهء 109 سورهء دوم با آيات ديگرى مانند
فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ
« مشركان را در هر كجا كه يافتيد بكشيد » قسمتى از آيهء پنجم سورهء نهم و
قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ
« كارزار كنيد با كسانى كه به خدا و روز قيامت ايمان نمىآورند » بخشى از آيهء 30 سورهء نهم و
قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ *
نسخ گرديده است . و مقصود آنست كه شركى باقى نماند .
هامش
[ ( 47 ) ] - اين بخش در دو آيه از آيات قرآن آمده است هم در آيهء 106 سورهء ششم و هم در آيه 94 سورهء پانزدهم
.