( 1 ) سپس حضرت نماز را تكميل فرمود و نماز مسافر را به همان شيوهء نخست تعيين فرمود .
معمر هم از عايشه نقل مىكند كه مىگفت در مكه نماز بر پيامبر ( ص ) دو ركعتى واجب شده بود و چون بسوى مدينه هجرت فرمود به صورت چهار ركعتى واجب شد ولى نماز مسافر به همان صورت دو ركعتى مقرر گرديد ، اين روايت بطريق ديگر هم نقل شده كه در آن نماز مغرب و صبح از نمازهاى چهار ركعتى استثنا شده است .
قتاده از حسن روايت مىكند كه چون نمازهاى پنجگانه واجب شد پيامبر ( ص ) در آغاز روز خلوت فرمود و چون خورشيد از ميان آسمان به طرف مغرب روان شد مردم را براى اجتماع در مسجد فرا خواندند ، بطورى كه مردم اول ترسيدند و چون جمع شدند پيامبر ( ص ) چهار ركعت نماز ظهر را با مردم گزارد و در هيچيك از ركعات به صداى بلند چيزى نخواند ، و پيامبر جلو مردم ايستاده بود و جبرئيل جلو پيامبر ، مردم به آن حضرت و او به جبرئيل اقتدا كرده بودند ، سپس حضرت خلوت فرمود و هنگامى كه آفتاب رو به فرو رفتن نهاد و هنوز خورشيد در كمال رخشانى و سپيدى بود مردم براى اجتماع در مسجد فرا خوانده شدند و پيامبر چهار ركعت نماز عصر را با ايشان خواند ، مانند نماز ظهر و همچنان مردم به پيامبر و آن حضرت به جبرئيل اقتدا كردند ، و پيامبر خلوت فرمود تا هنگامى كه خورشيد غروب كرد و باز مردم را به مسجد خواندند و پيامبر سه ركعت نماز مغرب را همراه مردم گزارد ، در ركعت اول و دوم با صداى بلند قرائت مىفرمود و ركعت سوم را آهسته و به همان گونه مردم به پيامبر و آن حضرت به جبرئيل اقتدا نمودند ، و پيامبر به خانه رفت ، و چون سرخى شفق كاملا از ميان رفت و اندكى از شب گذشت مردم به مسجد خوانده شدند و چون فراهم آمدند پيامبر ( ص ) چهار ركعت نماز عشا با ايشان گزارد ، كه در دو ركعت اول بلند مىخواند و در دو ركعت ديگر آهسته و همچنان جبرئيل پيشاپيش آن حضرت و او پيشاپيش مردم بود ، پس از آن نمىدانستند كه آيا باز هم نمازى خواهد بود يا نه ، و چون سپيده دميد به مسجد فرا خوانده شدند و اجتماع نمودند ، پيامبر با ايشان دو ركعت نماز گزارد كه بصداى بلند و بيشتر از
دلائل النبوة ومعرفة أحوال صاحب الشريعة ( فارسي ) — صفحة 111
مساهمون: محمود مهدوى دامغانى
ص١١١