چكيدهء بحث حروف مشبهة بالفعل :
تعداد آنها شش حرف است . سيبويه تعداد آنها را پنج حرف مىداند و أنّ را حرف مستقلى جدا از انّ نمىداند . عمل آنها عكس عمل افعال ناقصه است .
خبر آنها ( بجز در مواردى كه ظرف و جار و مجرور است ) بر اسم آنها مقدم نمىشود .
معمول خبر آنها ( بجز در مواردى كه ظرف و جار و مجرور است ) بر اسم آنها مقدّم نمىشود .
حالات سهگانهء همزهء انّ
1 - واجب الفتح : در جائى كه تأويل به مصدر مىرود ، مثلا در محلّ فاعل و يا مفعولبه و يا مجرور به حرف جرّ باشد .
2 - واجب الكسر ( در شش مورد ) : در جائى كه با دو معمول خود در محلّ جمله قرار دارد ، مانند اينكه در اول كلام و يا اول صله و يا ابتداى جمله مقول قول ، ابتداى جملهء حاليّه و يا بعد از فعل قلبى كه به واسطهء لام ابتداء تعليق شده ، واقع شود .
3 - جايز الوجهين ( در چهار مورد ) : الف ) بعد از اذاء فجائيه ب ) بعد از قسمى كه لام بعد از آن نباشد ج ) بعد از فاء جزائيه د ) هرگاه انّ خبر براى قول و يا مقول قول واقع شود .
مواضع دخول لام ابتداء :
1 - لام ابتدا با دو شرط بر خبر انّ مكسوره ، داخل مىشود ، نخست اينكه خبر آن فعل منفى نباشد ، ديگر اينكه ماضى متصرّف خالى از قد نباشد ، اگر با قد باشد ، لام ابتداء بر آن داخل مىشود . لام ابتدا بر خبر سائر حروف داخل نمىشود .
2 - بر معمول خبر انّ كه بين اسم و خبر آن واقع نشده است ، مانند : انّ زيدا لفيك راغب .
3 - بر ضمير فصل ، مانند : انّ هذا لهو القصص الحق .
4 - بر اسمى كه بعد از خبر آن واقع شده است ، مانند : انّ فى ذلك لعبرة . همراهى ماء زائده كافّه موجب بطلان عمل اين حروف است ، مانند انّما زيد قائم .
جواز رفع و نصب اسمى كه بعد از خبر سه حروف انّ و انّ و لكنّ ، به اسم آنها عطف مىشود ، مانند : انّ اللّه بريىء من المشركين و رسوله .
نصب اسمى كه بعد از خبر ليت ، لعلّ و كأنّ و يا قبل از آن ، به اسم آنها عطف مىشود ، واجب است .