عاطفه ، حرف تقليل ، ماء كافّه ، ماضى مجهول ، جار و مجرور نائب فاعل ، حرف شرط ، فعل ماضى فعل شرط ، موصول اسمى ، مبتدا ، فعل و فاعل و مفعولبه جملهء خبر و جملهء مبتداء و خبر صله ، حال براى فاعل .
و گاهى بىنيازى جسته مىشود از لام ابتدا ، اگر روشن باشد ( مراد گوينده يعنى ) آنچه كه متكلم اراده كرده است آن را در حالى كه اعتمادكننده است بر آن ( يعنى اگر روشن باشد كه مراد از ان ، همان مخففهء از ثقليه است و نه ان نافيه ، ديگر نيازى به آوردن لام ابتداء نيست .
192
و الفعل ان لم يك ناسخا فلا * تلفيه غالبا بان ذي موصلا
استيناف ، مبتدا ، حرف شرط ، مضارع ناقص ، فعل شرط ضمير مستتر اسم آن ، خبر ، فاء جزائيه ، مضارع منفى و فاعل و مفعولبه جمله خبر براى مبتداى محذوف و خود جملهء اسميه محلا مجزوم جواب شرط ، حال براى مفعولبه ، متعلق به موصلا ، اسم اشاره نعت براى ان ، مفعول دوم .
فعل اگر نباشد ناسخ ، پس نمىيابى آن را غالبا متصل به ان همين ان مخففّه ( يعنى ان مخففّه غالبا بر فعل غير ناسخ داخل نمىشود ، مثال موردى كه داخل شده است مانند : ان قتلت لمسلما ) .
193
و ان تخفّف انّ فاسمها استكن * و الخبر اجعل جملة من بعد ان
استيناف ، حرف شرط ، مضارع مجهول مجزوم فعل شرط ، لفظ أنّ نائب فاعل ، فاء جزائيه ، مضاف و مضاف اليه مبتداء ، فعل ماضى و فاعل جملهء خبر و جملهء اسميّه محلا مجزوم جواب شرط ، عاطفه ، مفعول مقدّم ، فعل امر و فاعل ، مفعول دوم ، متعلق به اجعل ، لفظ أن مضاف اليه .
اگر مخفف شود أنّ ، پس اسم آن ضمير مستتر است و خبر آن را قرار بده جمله ، بعد از أن .