ثالثا اسم آن بر خبرش كه همان ترتيب موافق اصل است مقدّم باشد ) .
159
و سبق حرف جرّ او ظرف كما * بي انت معنيّا اجاز العلماء
استيناف ، مضاف و مضاف اليه مفعول مقدّم اجاز ، جرّ مضاف اليه ، عاطفه ، عطف به حرف جرّ ، كاف حرف جرّ متعلّق به عامل مقدّر خبر براى محذوف ، مجرور آن نيز قول محذوف است ، ماء شبيه به ليس ، متعلّق به معنيّا ، اسم ماى شبيه به ليس ، منصوب خبر ماء ، فعل ، فاعل .
مقدّم شدن حرف جرّ ( با مجرور آن ) و يا ظرف را ، مانند « ما بى انت معنيا » اجازه دادهاند علماء نحو ، يعنى اگر معمول خبر ماى شبيه ليس ظرف و يا جار و مجرور باشد ، تقديم آن بر اسم و خبرش مانع از عمل ماء نيست ، امّا در غير اين صورت مانع است .
160
و رفع معطوف بلكن او ببل * من بعد منصوب بما الزم حيث حلّ
استيناف ، مضاف و مضاف اليه مفعول مقدّم الزم ، جار و مجرور متعلّق به معطوف ، عاطفه ، عطف بلكن ، متعلّق به رفع ، منصوب مضاف اليه ، متعلّق به منصوب ، فعل امر و فاعل ، ظرف مكان متعلّق به الزم ، فعل و فاعل جمله مضاف اليه حيث .
رفع اسمى را كه عطف مىشود به وسيلهء لكن و بل ، بعد از خبر منصوب ماء شبيه به ليس ، لازم بدان هرجا واقع شود ، مانند : ما زيد قائما لكن قاعد .
161
و بعد ما و ليس جرّ البا الخبر * و بعد لا و نفي كان قد يجرّ
استيناف ، مضاف و مضاف اليه ظرف مكان منصوب متعلّق به جرّ ، لفظ ماء مضاف اليه ، عاطفه ، لفظ ليس عطف به ماء ماضى معلوم ، فاعل ، مفعولبه ، عاطفه ، ظرف مكان متعلّق به يجرّ ، لفظ لا مضاف اليه ، عاطفه ، عطف به لا ، لفظ كان مضاف اليه ، حرف تقليل ، مضارع مجهول و نائب فاعل .
بعد از ما و ليس ، جرّ مىدهد باء جارّهء زائده ، خبر آن دو را و بعد از لا و نفى كان ، گاهى