استقرار يافته است ( لعمرك لافعلنّ كذا كه كلمهء قسمى خبر محذوف آن است و كلمهء « لعمرك » الفاظ صريح در قسم است ) .
139
و بعد واو عيّنت مفهوم مع * كمثل كلّ صانع و ما صنع
عاطفه ، مضاف و مضاف اليه منصوب ظرف مكان متعلّق به استقرّ در بيت قبلى ، فعل فاعل جمله محلّا مجرور صفت واو ، مضاف و مضاف اليه منصوب مفعولبه عيّنت ، كاف زائده ، مثل محلا مرفوع خبر براى مبتداى محذوف ( ذلك ) ، مضاف و مضاف اليه مبتدا ، عاطفه به معناى مع ، موصول اسمى و يا ماى حرفيّه مصدريّه ، فعل فاعل صله . خبر مبتدا در اينجا محذوف است وجوبا كه مقرونان بوده است .
و ( استقرار يافته است حذف وجوبى خبر ) بعد از واوى كه معيّن كند معناى مع را ( يعنى مفيد معناى مصاحبت باشد ) ، مانند : كلّ صانع و ما صنع كه مقرونان خبر محذوف آن است ( هرسازندهاى همراه مصنوع خودش است ) .
140
و قبل حال لا يكون خبرا * عن الّذي خبره قد اضمرا
عاطفه ، مضاف و مضاف اليه منصوب ظرف مكان متعلّق به استقرّ در دو بيت قبلى ، مضارع منفى ناقص ضمير در آن اسم ، خبر . جملهء فعل ناقص محلا مجرور صفت براى حال ، متعلّق به خبرا ، مضاف و مضاف اليه مبتدا ، حرف تحقيق ، ماضى مجهول و نائب فاعل و الف اطلاق جمله خبر . اين جملهء اسميّه صلهء موصول .
و ( استقرار يافته است حذف وجوبى خبر ) قبل از آن حالى كه نمىباشد خبر از مبتدائى ( كه آن مبتدا در جمله وجود دارد ) و خبرش محذوف است ( مثال آن در بيت بعدى مىآيد ) .
141
كضربي العبد مسيئا و اتمّ * تبيينى الحقّ منوطا بالحكم
حرف جرّ متعلّق به عامل مقدّر خبر براى مبتداى محذوف مجرور آن قول محذوف است