اقسام ال :
1 - تعريف
الف ) عهد حضورى ، ذهنى و ذكرى
ب ) جنس ( بيان افراد جنس مانند ان الانسان لفى خسر ، بيان صفت جنس مانند انت الرّجل علما )
ج ) ماهيت مانند و من الماء كلّ شئ حىّ
2 ) موصول : الضارب المضروب
3 - عوض از ضمير : هى المأوى كه در اصل هى مأويكم بوده است .
4 - زائده لازمه : آن است كه از مدخول خود جدا نمىشود ، مانند الآن .
غير لازمه : آن است كه به خاطر ضرورت شعرى و يا بر بعضى از اعلام منقوله به كار رفته است ، مانند بنات الاوبر و الفضل .
علم بالغلبهاى كه داراى ال است ( مانند الفضل و الحارث ) چنانچه منادى واقع شود و يا به ما بعد اضافه شود ، حذف ال آن واجب است ، در غير اين دو صورت حذف ال جايز است ، مانند هذا عيوق طالعا .
[ باب ] الإبتداء
113
مبتدأ زيد و عاذر خبر * ان قلت زيد عاذر من اعتذر
خبر مقدّم ، مبتداى مؤخّر ، عاطفه ، مبتدا ، خبر ، حرف شرط ، فعل ماضى محلا مجزوم فعل شرط ، ضمير متصل آن فاعل ، مبتدا ، خبر جمله محلا منصوب مقول قول ، موصول اسمى مفعول عاذر ، فعل فاعل جمله صله جواب شرط به قرينه ماقبل محذوف است ( فزيد مبتدأ و عاذر خبره ) .
زيد مبتدا و عاذر خبر آن است ، اگر گفتى زيد عاذر من اعتذر ( زيد پذيرندهء عذر است كسى كه عذرخواهى كند ) .