است : و طبت النّفس يا قيس السّرى ( و خوشحال شدى اى قيس شريف ) يعنى ال در النّفس زائده غير لازمه است كه به ضرورت شعرى بر تمييز داخل شده است و در اصل نفسا بود .
109
و بعض الاعلام عليه دخلا * للمح ما قد كان عنه نقلا
استيناف ، مضاف و مضاف اليه مبتداء ، متعلّق به دخل ، فعل فاعل الف اطلاق جمله خبر ، متعلّق به دخل ، موصول اسمى محلا مجرور مضاف اليه ، حرف تحقيق ،
فعل ناقص ضمير در آن اسم ، متعلّق به نقل ، ماضى مجهول و نائب فاعل و الف اطلاق جمله محلا منصوب خبر كان و جملهء كان و با اسم و خبر آن صلهء موصول .
بعضى از علمهاى منقول داخل شده است بر آن ، ال به جهت اشاره به وصفى كه نقل شده بود آن علم از آن ( ماند پدرى كه تفأل زده و به قصد اينكه فرزندش كشاورز شود ، نام او را الحارث مىگذارد ) .
110
كالفضل و الحارث و النّعمان * فذكر ذا و حذفه سيّان
متعلّق به عامل مقدّر خبر براى مبتداى محذوف ، عاطفه ، عطف به الفضل ، عاطفه ، عطف به الفضل ، فاء تفريع ، مضاف مبتداء اسم اشاره محلّا مجرور مضاف اليه ، عاطفه ، مضاف و مضاف اليه عطف به مبتدا ، خبر .
آن مانند الفضل ، الحارث و النّعمان ( در اصل نام براى خون بوده كه در زمان جاهليت براى اشاره به جنگجوئى فرزند ، براى او نامگذارى مىشد ) است پس ذكر اين « ال » و حذف آن يكى است ( از نظر تعريف و عدم تعريف ) .
111
و قد يصير علما بالغلبة * مضاف او مصحوب ال كالعقبة
استيناف ، حرف تقليل ، مضارع از افعال ناقصه ، منصوب خبر مقّدم متعلّق به يصير ، مرفوع