در اب و دوتاى بعدى آن ( اخ و حم ) اعراب نقصى ( بدون واو ، الف و ياء ) كم است و قصر ( در سه حالت رفع و نصب و جرّ با الف باشد ) از نقص آنها مشهورتر است .
31
و شرط ذا لإعراب ان يضفن لا * لليا كجا اخو ابيك ذا إعتلاء
استيناف ، مبتدا ، ذا مضاف اليه ، بدل و يا عطف بيان و يا نعت ، حرف مصدرى ناصبه ، فعل مجهول مضارع محلا منصوب به أن و مابعد تأويل به مصدر مىرود خبر براى مبتدا و ضمير مستتر نايب فاعل لا حرف عطف ، متعلق به محذوف ( لكل اسم لا للياء ) ، كاف حرف جرّ مجرور آن قول محذوف است جار و مجرور متعلق به عامل مقدّر خبر براى مبتداى محذوف ( اصل آن اينطور است : ذلك كائن كقولك . . . ) ، جاء فعل ماضى ، مضاف و مضاف اليه فاعل ، ك مضاف اليه ، حال كه منصوب به الف است ، اعتلاء مضاف اليه .
و شرط اين اعراب تمام ( يعنى در حالت رفعى به واو در حالت نصبى به الف و در حالت جرّى به ياء ) ، اين است كه اضافه شوند نه به ياء متكلم . آن مثل جاء اخو ابيك ذا اعتلاء است .
32
بالالف ارفع المثنّى وكلا * اذا بمضمر مضافا وصلا
متعلق به ارفع ، فعل امر و فاعل ، مفعولبه ، عطف به المثنّى ، ظرف مستقبل ، متعلق به وصل ، حال براى ضمير در وصل ، فعل مجهول ضمير در آن نايب فاعل جمله محلا مجرور مضاف اليه اذا ، جواب اذا به قرينهء ماقبل محذوف است . و اصل آن چنين بوده است : اذا وصل كلا بالضمير حال كون كلا مضافا الى ذلك الضمير فارفعه بالالف .
به وسيلهء رفع بده تثنيه را و نيز كلا را در وقتى كه متّصل به ضميرى باشد كه كلا به آن ضمير اضافه شده است .
33
كلتا كذاك اثنان و اثنتان * كابنين و ابنتين يجريان