باب معرب و مبنى
15
و الإسم منه معرب و مبنىّ * لشبه من الحروف مدنى
استيناف ، مبتدا ، خبر مقدم ، مبتداى مؤخر جمله محلا مرفوع خبر مبتدا ، عاطفه ، مبتدا خبر آن محذوف است ، متعلق به مبنىّ ، متعلق به شبه ، نعت شبه ، جمله محلا مرفوع خبر بعدى براى الاسم
اسم بعضى از آن ، معرب است و بعضى از آن مبنى است بخاطر شباهت نزديككننده به حروف .
16
كالشّبه الوضعى فى اسمى جئتنا * و المعنوىّ فى متى و فى هنا
متعلق به محذوف خبر براى مبتدا محذوف ، نعت ، متعلق به محذوف ، نعت براى الوضعى ، مضاف اليه ، عطف به الوضعى ، متعلق به محذوف نعت المعنوى ، عطف به قبلى .
مانند شباهت وضعى در دو اسم جئتنا ( ت و نا ) و شباهت معنوى در متى و هنا .
17
و كنيابة عن الفعل بلا * تأثّر و كافتقار أصّلا
عاطفه ، عطف به كالشّبه ، متعلق به نيابة ، حرف جار و لا اسم به معناى غير جار و مجرور متعلق به محذوف نعت نيابة ، مضاف اليه ، عاطفه ، عطف به كنيابة ، فعل مجهول ماضى و نائب فاعل ، الف اطلاق جمله محلا مجرور صفت افتقار .
و مانند نائب شدن از فعل در عمل بدون معمول واقع شدن و مانند شباهت افتقارى اصلى .
18
و معرب الأسماء ما قد سلما * من شبه الحرف كأرض و سما
استيناف ، مبتدا ، مضاف اليه ، موصول خبر ، حرف ، جمله صله ، الف اطلاق ، متعلق به سلم ، مضاف اليه ، متعلق به عامل مقدّر ، عطف به ارض خبر براى مبتداى محذوف .