اسمى كه معطوف ( به اسم لاء ) است ، اگر تكرار نشده باشد لاى نفى جنس ( در آن ) ، حكم كن البته براى آن ( اسم معطوف ) ، به آن حكمى كه براى نعت داراى فاصله منسوب است ( يعنى مثل لا رجل و امرأة فى الدار كه منصوب و يا مرفوع خواهد بود ) .
204
و اعط لا مع همزة استفهام * ما تستحقّ دون الاستفهام
استيناف ، فعل امر و فاعل ، لفظ لا مفعول اول ، ظرف مكان متعلق به عامل مقدر حال براى لا ، مضاف اليه ، مضاف اليه ، موصول اسمى مفعول دوم ، فعل و فاعل و ضمير محذوف مفعول به جمله صله ، ظرف مكان متعلق به عامل مقدر حال براى لا ، مضاف اليه .
عطا كن لاى نفى را در حالى كه با همزهء استفهام ( چه حقيقى و چه مجازى ) است ، همان احكامى را كه شايستهء آن است در حال بدون همزه استفهام ( يعنى آمدن همزهء استفهام با لاى نفى جنس تغييرى در عمل و ويژگيهاى او نخواهد كرد ، مانند ألا رجل قائم ) .
205
و شاع في ذالباب إسقاط الخبر * اذ المراد مع سقوطه ظهر
استيناف ، فعل ، حرف جرّ متعلق به شاع ، اسم اشاره مجرور ، بدل و يا عطف بيان و يا نعت براى اسم اشاره ، مضاف و مضاف اليه فاعل ، شرطيهء ظرفيّه ، فاعل براى فعل محذوف از باب تفسير ، ظرف مكان متعلق به ظهر ، مضاف اليه ، ضمير هاء مضاف اليه ، فعل و فاعل اين جملهء فعليّه محلى از اعراب ندارد مفسّر فعل محذوف و فاعل آن .
شيوع دارد در باب لاى نفى جنس ، حذف خبر آن ، در وقتى كه مراد متكلّم از آن ، با وجود حذف ، واضح باشد .
چكيدهء بحث لاى نفى جنس
لاى نفى جنس چه مفرد باشد و چه مكرر ، همانند حروف مشبهة بالفعل عمل مىكند .