تحريف به اين مقصد دست يابند ، تلاش خواهند كرد در تفسير ، راهى براى انحراف افكار و زمينه معانى قرآن كريم بيابند .
نوع دوّم : آن كه دروغ بودنش ثابت باشد و با معانى قرآن كريم و سنت صحيح متواتر يا با منطق اسلام مغايرت داشته باشد ، اين نوع اخبار بالاتفاق مردود است .
و هر كس كتب تفسير را كه مشتمل بر اخبار يهود است مطالعه كند ، مى بيند كه اكثر آن از همين قسم است .
نوع سوّم : آن كه با متن قرآن و احاديث نبوى منافات ندارد ، امّا احتمال صدق و كذب در آن وجود دارد .
« ابن تيميّه » دربارهء اين نوع مىگويد : « ما به آن ايمان نمىآوريم و نمىتواند در آن فايده اسلامى باشد ، كه نمونهء آن اخبارى است كه در مورد نامهاى اصحاب كهف و رنگ سگشان و نيز وصف عصاى موسى ( ع ) نقل شده است . » 24
تفسير به رأى
گفتيم كه منابع تفسير عبارتند از : لغت ، سنّت ، و صحابه با تابعين آنها و اخبار يهود كه وارد تفسير شده و كتب تفسير آن را نقل كردهاند و در برخى از موارد آنها را پاكسازى كرده و در بسيارى از موارد در برابر آنها سكوت اختيار كردهاند .
منبع چهارم در تفسير قرآن كه در رتبهء چهارم قرار دارد ، تفسير به رأى است . يعنى با رأى و نظر تنها ، بدون آن كه با لغت ناسازگار باشد ، بلكه از روشهاى آن استفاده كند و بدون آن كه با سنّت و تفسير صحابه و اسباب نزول مخالف باشد ، بلكه متّكى بر صحيح آنها باشد .
گفتار دانشمندان در زمينهء چنين تفسيرى مختلف است ، برخى از آنان توقّف كرده و تفسير به رأى را جايز نداشتهاند و گفتهاند : بايد بر طبق سنت و تفسير صحابه و اجماع تابعين باشد .